FRANSIZ DEVRIMI

 

 

Fransa’da gösterilerin, ayaklanmaların çıktığı şu günlerde, ülkenin geçmişine bakalım.

On sekizinci yüzyılda artık feodalite zayıflamaya başlamış, burjuvazi güç kazanmıştı. Ülkede estates denen bir sosyal sınıf sistemi vardı:

Birinci Estate: Kilise

İkinci Estate: Asiller

Üçüncü Estate: Halk, burjuvalar, köylüler, işçiler, yani genel olarak nüfusun yüzde doksan sekizi.

SEBEPLER

-Şehirde yaşayan iş-güç sahibi olan ve burjuva dediğimiz kişiler aristokratların gerisinde olmak istemiyorlar, onlar da yönetimde söz sahibi olmak istiyorlardı.

-Köylüler feodal sistemden bıkmış, kendi kazançlarını asillerle paylaşmak istemiyorlardı.

-Halkın eğitim seviyesi artmış, o günlerin deyimiyle filozof denilen bazı önemli yazarların kitapları ve fikirleri yaygınlaşmıştı.

-Geçen yazımda bahsettiğim Amerikan Devrimi’ne yapılan Fransız katkısı bütçeyi önemli ölçüde zorlamıştı, bu yüzden hükümet vergileri artırmak istiyordu.

-Nüfus çoğalmış, halkı beslemek zorlaşmış, üstüne 1788 yılında kuraklık yaşanmıştı.

Kral kendisini Tanrı’nın özel olarak seçtiği kişi olarak görse de halkta dini inanç ve  “kralın kutsallığı” düşüncesi etkisini kaybetmişti.

ESTATES GENERAL

Vergi toplama konusunda kararlar almak için zamanın Maliye Bakanı Alexander de Calonne asillerden ve önemli kişilerden oluşan bir heyeti toplamak istedi. Ancak onlar bütün sorumluluğu üstlenmek istemediklerini, yukarıda sözü edilen üç estate’in tamamının bir araya gelip Estates General toplantısı yapılması gerektiğini söylediler.

Bu mali reform isteği vergi anlamına geldiği için toplumda tepki ile karşılandı. (Maliyeciler arasında bir söz vardır: “Bütün eski pabuçlar ve eski vergiler iyidir.” Çünkü eski pabuç nasıl ayağı vurmazsa eski vergiler de alışılmış olduğu için halktan fazla tepki çekmeden devam eder ama yeni vergi deyince tansiyonlar yükselir.)

“Parlement” denilen yüksek mahkemede bu yeni düzenlemelere karşı çıktı.

Bu gerilimi aşmak için Maliye Bakanlığı’na Jacques Necker getirildi. Basın özgürlüğü arttı, Estate Generals denen meclis için seçim çalışmaları başladı. Halkın şikayetlerini bildirmesine müsaade edildi.

Seçimde 600 üye 3. Estate için, 300 üye asiller, 300 üyede kiliseyi temsilen seçildi. Tabii burada bir haksızlık var. Halk yüzde doksan sekizi oluşturmasına rağmen yüzde elli oranında temsil ediliyordu.

Estates General meclisi Versay’da toplandığında oylamanın nasıl yapılacağı konusunda mesele çıktı. Herkes tek tek mi oy verecek yoksa sınıflar bir bütün olarak mı temsil edilecekti?

Halk artık kendilerinin istismar edilmesine izin vermedi ve Üçüncü Zümre’nin gerekirse tek başına Ulusal Meclis (National Assembly) olarak kabul edilmesini istedi. Bazı kilise temsilcileri de onları destekledi.

TENİS KORTU YEMİNİ VE KURUCU MECLİS

Halkın kararlılığını anlayamayan yetkililer toplantıyı dağıtmak ve onlara toplanma salonu vermemek istediler. Bunun üzerine temsilciler kralın tenis oynadığı bir  kapalı alana geçtiler. Anayasal düzenlemeler yapılana kadar ayrılmayacaklarını söylediler.

Artık ok yaydan çıkıyordu. Kral bu teklifi kabul etmiş göründü. Meclis’in ismi  National Constitutional Assembly (Kurucu Meclis) oldu.

BÜYÜK KORKU VE BASTİL BASKINI

Kral hayatı boyunca saraydan yalnız birkaç defa çıkmış, halkını ve ülkesini tanımayan biriydi. Karar değiştiriyor, kim ne derse ona inanıyordu. Bir yandan meclisin kurulmasına onay verirken bir yandan da onları dağıtmak için kuvvet topladı. Daha ılıman olan Necker’i görevden aldı. Bu arada açlık ve kıtlık artmıştı. Halk canından bezmiş ve artık asillerin kendilerini ezmek için harekete geçeceğini zannediyordu.

Sabırları tükendi ve 14 Temmuz 1789 tarihinde Bastil Kalesi'ne yürüdüler. Gardiyanlardan halktan yana tavır aldı. Hapishanenin kapısı açılıp mahkumlar serbest bırakıldı. Kral gene korktu, Kurucu Meclis’i varlığını kabul etti.

Artık Milli Egemenlik başlamıştı. Bu hareket Fransa’nın diğer bölgelerine de dalga dalga yayıldı ve köylüler aristokratlara karşı ayaklandılar.

İNSAN VE VATANDAŞLIK HAKLARI BİLDİRGESİ

Kurucu Meclis derhal harekete geçmesi gerektiğini biliyordu. Feodal rejimi ve kilise vergilerini kaldırdı. İnsan ve Vatandaşlık Hakları Bildirgesiyle ÖZGÜRLÜK, EŞİTLİK, MAL GÜVENLİĞİ VE ZULME KARŞI DİRENME haklarını güvenceye aldı. (4 Agustos 1789) Kral, olan bitenin önemini ve nasıl davranması gerektiğini anlayamadı. Bütün bunlar çok fazlaydı. O dönemde İngiliz sistemini örnek alalım, parlamenter demokrasiyi kuralım diyenler vardı ama kral bu önemli bildirgeyi onaylamadı.

VERSAY’A KADINLARIN YÜRÜYÜŞÜ

5 Ekim’de tekrar bir ayaklanma oldu. Paris’te balıkçı pazarında bir kadın çocuklarını doyuramadığı gerekçesiyle kalkıp Versay’a yürümeyi önerdi. Aslında deli gibi yağmur yağıyordu ama orada bulunan kadınlar bu fikri kabul ettiler ve topluca yürüyüşe başladılar. Versay’a yaklaştıkça kalabalık arttı. Lafayette’in muhafız grubu da halka katıldı. Lafayette kendi de aristokrat olmasına rağmen o da hemen Versay’a hareket ederek duruma müdahale etmek ve kraliyet ailesini korumak istedi.

Marie Antoinette saray hayatının formalitesinden hoşlanmıyordu. Kendisine oyun bahçesi gibi küçük bir köy yaptırmıştı. Fırsat buldukça oraya gidip sade kıyafetler giyip vakit geçiriyor, hayvan besliyordu. O günde orada küçük köyündeydi.

Kral 16. Louis ise ava gitmişti. Zaten bütün merakı oydu. Tuttuğu bir defterde o gün bir şey avlayabildi mi, avlayamadı mı, onu yazıyordu.  Devlet işleriyle alakalı ciddi bir günlük tutma gibi bir adeti yoktu.

Saraya halkın gelmesiyle şakına döndüler, ne yapacaklarını bilemediler.

O dönemde halk nefretini Marie Antoinette’e yöneltmişti. Onun lüks düşkünü olduğu ve türlü rezaletlere karıştığı söyleniyordu. Kral’a ise hâlâ “baba” diyor, ondan medet umuyorlardı.

Marie Antoinette saraydaki odasına dönmüştü. Gece kral ve kraliçe ayrı ayrı odalarda uyurken sabah karşı halk içeri girdi ve sarayın kilerini yağmalamaya başladı. Marie Antoinette’ten nefret ettikleri için onun odasının kapısına dayandılar. İki oda arasında bir gizli geçit vardı. Kraliçe yalın ayak, sırtında geceliğiyle geçitte koştu, kocasının odasının kapısını yumruklamaya başladı.

Önce duymadılar gizli geçitten gelen sesi. Orada öyle bir ölüm korkusu yaşadı ki saçları beyazlamış. Sonunda kapı açıldı, içeri girdi.

Lafayette de saraydaydı. O da sabaha karşı biraz uyumuştu. Bu olayları duyunca koştu, halkı ve askerleri ikna etti. O kargaşada bazı askerler öldürüldü.

Kral ertesi gün Paris’e gelmeyi kabul etti.

Bu korkunç gece atlatıldı.

O zaman Louvre Sarayı’nın yanında Tuileries Sarayı varmış; oraya yerleştiler. (Sonradan yıkılmış, devrim sırasında şimdi yerinde bahçeler var)

Gelirken yollarda aleyhlerine sloganlar atıldı ama sağ salim Paris’e gelebildiler.

YENİ DEVİR

Kraliyet ailesi ile birlikte Kurucu Meclis üyeleri de Paris’e geldi. Orada toplandı ve yeni kararlar aldı. Artık basın özgürdü, halk da özgürdü. Bastil Baskını'nın yıldönümünü coşkuyla kutladılar.

Borçları ödemek için kilise arazileri kamulaştırıldı. Seçme hakkı toprak sahibi erkeklere verildi. Kadınların böyle bir hakkı yoktu henüz. Özgürlük, eşitlik, kardeşlik sloganları atılsada sömürgelerdeki kölelik düzeni sürüyordu.

Kilise’den alınan araziler halka verildi. Köylüler ve burjuvazi artık daha iyi yaşıyordu. Kilisenin hakları elinden alınınca Papalık ile hükümet arasında kriz çıktı. Bu da toplumda ikilik yarattı.

Yeni kâğıt para basıldı (bu daha sonra enflasyona neden oldu), Fransa departman denen bölgelere ayrıldı, idari düzenlemeler yapıldı.

Kraliyet Ailesinin Kaçma Teşebbüsü ve Kötü Son

Bu süreçte Kral yine olayların önemini kavrayıp kendi çıkarına davranamadı. Güvensizlik oldu. Kendilerince bir plan yaptılar.  Kıyafet değiştirip kaçacaklardı. Ama insanları kandıramadılar. Çok lüks bir atlı  araba içerisinde muhafızlarıyla birlikte kaçmak isterken birisi kralı tanıdı. Çünkü paranın üzerinde resmi vardı. Devrimcilere haber verildi ve yakalandılar.

Diğer devletlerin devrimi bastırmak ve kraliyet ailesini kurtarmak istemesinden korkuluyordu. Marie Antoinette Avusturya sarayından gelin gelmişti; kardeşi Avusturya Kralı ve Kutsal Roma İmparatoru olan Leopold idi.

Ondan sonrası hem iç karışıklıklar hem de dış savaşlar günden güne kötüye gidiş oldu. Ocak 1793'te Kral Louis, aynı yılın Ekim ayında da Marie Antoinette giyotinle idam edildi.

 

 

 

AMERİKAN BAĞIMSIZLIK MÜCADELESİNE GİDEN YOL

 

On sekizinci yüzyılın ortalarında Fransa ve İngiltere arasında 1756-1763 yılları arasında Yedi Yıl Savaşları yaşanmıştı. İngiltere, Prusya ve diğer bazı Alman krallıkları ile Fransa ise eski düşmanı Avusturya ile birlik oldu.

Prusya ve Avusturya Orta Avrupa’da etkinliklerini artırabilmek için birbirleriyle savaşıyorlardı. Fransa ve İngiltere ise hem Amerika kıtasındaki hem de Güney Asya’daki sömürgeler için savaşmaktaydı. Aralarında büyük bir üstünlük mücadelesi vardı.

Bir ateş yanmaya başlayınca kolay kolay sönmedi ve giderek büyüdü. Amerika kıtasında iki taraf da kendilerine yardım eden yerlilerle birlikte özellikle Amerika’nın Fransız kontrolündeki orta bölgeleri için savaştılar.

AKADYA SÜRGÜNÜ

Bugün Kanada’nın Atlantik kıyılarındaki eyaletlerinde  ve Amerika’nın Maine bölgesinde yerleşmiş bulunan Fransız nüfus yerlerinden sürüldü. Fransızlar bu gölgeye Acadia ismini vermişti. Bu sürgün de Acadyalıların sürgünü olarak anılıyor. On dört bin Akadyalıdan on bir bini başka yerlere yerleşti. Beş bine yakın kişi açlıktan, hastalıktan ve gemi kazalarından dolayı öldü. Bu bölgelere de daha çok İskoçya’dan gelenler yerleştirildi.

KANADA

İngilizler Kanada’da Quebec City’yi 1759 yılında, Montreal’i 1760 yılında ele geçirdiler ve 1763 yılında imzalanan Paris Anlaşması’yla Kanada’yı Fransızlardan resmen almış oldular.

MALİ YIKIM

İngiltere savaşı kazandı, kazanmasına ama bu yedi yıl dünyanın dört bucağında süren savaş bütçeyi zorlamıştı.

İngiltere idaresi altına aldığı bölgeleri korumak ve orada kendi egemenliğini kurmak için daha fazla askere ihtiyaç duyuyordu.

Kendi memleketinde halkı daha fazla vergi yükü altında tutamayacaktı, bu sebeple Amerika kıtasında vergileri artırmak istedi. “Biz sizi Fransızlardan koruduk, siz de bize daha fazla vergi verin” argümanı nedense Amerika’da tutmadı(!)

Çeşitli vergiler ihdas edildi; bunlar içinde Stamp Act denilen günlük gazelerden, içkiden, oyun kağıtlarından ve resmi belgelerden alınan pul harcı ve Amerika’da konuşlandırılan İngiliz askerlerine barınma sağlanmasıyla ilgili olan Quartering Act çok tepki topladı.

İngiltere mecburen pul harcını (Stamp Act’i )kaldırdı ama başka vergiler koydu.

BOSTON KRİZİ ve ÇAY MESELESİ

 

1770 yılında Boston’da bulunan İngiliz askerlerine halk tepki gösteriyor, onları taşlıyordu. Bunun üzerine askerler halka ateş açtı ve beş kişiyi öldürüp altı kişiyi yaraladı.

İngiltere East India Company adıyla bilinen büyük bir şirkete Amerika’da çay satma tekelini vermişti. İngiliz aleyhtarlığı büyüyordu.Bütün bunlar İngiltere’nin despotluğu olarak görülüyordu. Amerikalılar daha çok Aydınlanma Çağı'ndan etkilenmiş, özgürlük ve bağımsızlık yanlısı insanlardı.

Bir grup muhalif, Kızılderili kıyafetine bürünüp East India Company'nin gemisine çıktı.Gemide buldukları büyük miktardaki çayı Boston Limanı'nda denize döktüler.

İngilizler Boston Limanı'nı kapatıp Massachusetts eyaletinin hükümetine baskı yapmaya başladı.1775 yılının Nisan-Haziran ayları arasında kanlı çatışmalar oldu.

BAĞIMSIZLIK BİLDİRGESİ

1776 yılının 4 Temmuz’unda (bugün Amerikan Bağımsızlık Günü olarak kutlanıyor) Thomas Jefferson’un kaleme aldığı Bağımsızlık Bildirgesi yayınlandı.

Bunun önemi nedir?

Bu bildirgede, hükümetin gücünü halktan aldığı, hükümetin esas vazifesinin vatandaşın haklarını korumak olduğu, halkın vazgeçilemez hakları (unalienable rights) olduğu, bu haklar tehlikeye girerse halkın hükümette değişiklik yapabileceği veya hükümet yetkisini bu kişilerden alabileceği öngörülüyordu.

FRANSA’NIN YARDIMI

Fransa, yenildiği Yedi Yıl Savaşları'nın intikamını almak için Amerikalılara yardım etmeye karar verdi. Devrimcilere para ve malzeme tedarik etti. O sırada İngilizler Batı Hint Adaları'nda Fransızlarla savaşa devam ettikleri için yeterli malzemeyi Amerika’ya gönderemediler. 1778’de Fransa bilfiil Amerikan Bağımsızlık Savaşı’na katıldı.

Amerikan halkı monarşiye karşıydı, aristokratların Avrupa’daki gibi söz sahibi olmalarını da istemiyordu. Artık Cumhuriyet kurulacaktı. 1787'de Filadelfia’da anayasa yazılmaya başlandı ve 1789’da yürürlüğe girdi.

"Kuvvetler Ayrılığı" prensibine göre yasama, yürütme ve yargı erklerinin görevleri belirlendi. İfade, basın, din, toplanma özgürlükleri gibi temel haklar teminat altına alındı.

Ancak kölelik devam ediyordu. Kadınların seçme ve seçilme hakkı henüz yoktu. Eşitlik ve özgürlük idealleri beyaz ve paralı erkeklere aitti. Oy verebilmek için toprak sahibi olmak gerekiyordu.

1984

 

İngiliz yazar George Orwell’in 1984 isimli kitabı distopik edebiyatın önemli örneklerinden biridir. Topia antik Yunanca’da yer anlamına geliyor Utopia iyi yer dystopia ise kötü yer oluyor. Utopia’daki U yokluk anlamı da taşıyor. Ulaşılması imkansız iyi bir yer, bir hayal, bir cennet.

Distopyayı anlatan kitaplar totaliter rejimleri, diktatörlükleri, insan haklarının ve düşünce özgürlüğünün olmadığı yerleri, savaşı ve savaş sonrası dünyayı anlatıyor. Burada iktidardaki partinin propagandası, sansürü, insanları yok sayması, gerçeği değiştirmesi, polis devleti kurması, işkence, azap açlık fakirlik, hastalık kötü olan herşey var.

İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasındaki karamsar ortamda böyle kitaplar yazılmış. George Orwell bu kitabı yazdığı sırada hastaydı ve bitirdikten sonra 1950 yılında öldü. Onun öksüren hasta, zayıf hali romanın baş karakteri Winston Smith’e de yansımış.

Eğer yaşasaydı savaş sonrası dönemde dünyanın iyiye doğru gittiğini Avrupa’ya barış ve refah ortamının geldiğini görebilecekti.

Kitapta Londra’da yaşayan Winston Smith isimli bir yazar var. Dünya siyasi blok olarak üçe ayrılmış. İngilizce konuşulan ülkeler Oceania- buna Avrupa’da dahil, Eurasia ve Eastasia var. Herhalde Rusya ve Çin’in başını çektiği blokları kastediyor.

Dünya bu üç blok arasında sürekli olarak yapılan savaşlara sahne oluyor. (Bugünkü forever wars gibi) Savaştan maksat kâr etmek. Halkın iyiliğini düşünen yok. Tek parti yönetimi ve bu partinin başında bulunan BIG BROTHER- BÜYÜK BİRADER var. Küçük bir yönetici kadro dışında kalan insanların herhangi bir söz hakkı yok. Onlara prole diyorlar(prolaterya)

Partinin maksadı geçmişi silmek. Winston bir bakanlıkta çalışıyor ve ona verilen iş geçmiş dokümanları, gazete makalelerini ve konuyla ilgili ne varsa tahrif etmek yeniden yazmak. O ülkenin geçmişini ve kimliğini siliyor.

 

GERÇEK VE YALAN

WikiLeaks kurucusu Julien Assange geçenlerde digital arşivlerin delete tuşuna basılarak bir anda silinebileceğini ve bu sayde geçmişin silineceğini sanki hiç yaşanmamış gibi olacağını söyleyerek uyarıda bulundu ve George Orwell’in bu kitapta yazdığı satırları hatırlattı:

“Who controls the past controls the future. Who controls the present controls the past,”

Geçmişi kontrol eden geleceği de kontrol eder. Bugünü kontrol eden geçmişi kontrol eder. Yani bugüne hükmeden geçmişi değiştirebilir. Geçmiş üzerinden yaptığı anlatımla geleceği kontrol edebileceği bir propaganda yapar.

Geçmişe ait bilgiyi, şimdiye ait algıyı değiştiriyorlar, gelecekte de hükümette olmanın yolunu yapıyorlar. Bunun için de medyaya hükmetmek istiyorlar.

Kitapta bu işle ilgili bakanlığın adı “Ministry of Truth”  yani “Gerçek Bakanlığı!”

Geçmişi değiştirip ülkeyi yöneten tek partiyi her halukarda haklı ve yanlış yapmayan bir parti olarak göstermek istiyorlar.

Trump’ın ilk döneminde görevli olan bir hanım, söylediklerinin yalan olduğu ima edilince bunlar yalan değil, “alternative facts” demişti. Doğru bir tanedir doğrunun alternativi olmaz, karşıtı olur o da yalandır.

1984’te kişilerin düşüncelerini kontrol etmek için yeni bir konuşma türü icad etmişler, Newspeak. Eskisi

herkesin bildiği standart İngilizceydi. Şimdi yeni kavramlar çıkmış. Mesela doublethink- ikili düşünme. Bir şeyin zıt anlamlısıyla aslını aynı anda kabul ediyorsunuz.

War is Peace – Savaş Barıştır

Freedom is Slavery- Özgürlük Köleliktir

İgnorance is Strenght- Cahillik Güçtür

Bu sonuncusu bir yerden tanıdık geliyor neyse...

 Parti ne derse ona inanacaksınız. “Öyle şey olur mu?” deme şansınız yok. Bunu da şöyle anlatıyorlar: Parti 2+2= 5 derse buna inanacaksınız. İnanmış gibi yapmayacaksınız, hakikaten inanacaksınız.

Her odada telescreen dedikleri bir televizyon var. Buradan sürekli parti propagandası yapılıyor. Ancak televizyondan da aynı zamanda sizi görüp izliyor gerekirse müdahale ediyorlar.

Mesela sabah televizyondan çalan saatle uyanıyor ve kalkar kalkmaz oradaki spor hocasının yaptırdığı antremanı yapıyorsunuz. Yapmazsanız kızıp, müdahale ediyor.

 (Bugünkü telefonlar bizi dinliyor, televizyonda televizyonunuzu kişiselleştirin e posta adresinizi yazın size daha iyi hizmet verelim (sizin seçimlerinizi takip edelim) yazısı çıkıyor. Her gittiğiniz yerde telefon numaranızı sorup sizi öyle kaydediyorlar. Yapay zeka adresinizi telefonunuzu harcama alışkanlıklarınızı tespit edip size özel reklam hazırlıyor)

Partinin liderine BIG BROTHER deniyor ve bu büyük birader sizin her yaptığınızı izliyor, Stalin’e benzer pos bıyık bir adamın resmini asmışlar heryere. BİG BROTHER İS WATCHİNG YOU!

YASAL-YASAL OLMAYAN

Kitabın başında bir tarih veriliyor: 4 Nisan 1984, saat 13.00

Winsor bu tarihten fazla emin değil, geçmiş silinmiş olduğu için ancak tahmin edebiliyor.

İşten sonra evine gidiyor. Evi harabe ama bulunduğu yerin ismi Victory Mansions- Zafer Malikanesi.

Bir zaman yolda geçerken kırtasiyeciden bir defter almış kapağını açmamış. İçinde yazı yazmak isteği var. Aslında günlük tutmak yasak değil ama sakıncalı(!).  Öldürülebilir ya da çalışma kampına 25 sene cezayla gönderilebilirsiniz.

Bunu şöyle ifade ediyor:

This was not illegal (nothing was illegal, since there were no longer any laws) Bu yasak değildi,  artık hiçbirşey yasak değildi çünkü kanun yoktu.

Artık kanun koymaya gerek yok herkes öyle bir sindirilmiş ki, kimse aklından bile geçiremiyor kendi iradesiyle bir şey yapmayı.

Thought Police - Düşünce polisi var. Ne düşündüğünüzü biliyor.

Ama insanın kendini ifade etme isteği öyle kuvvetli ki Winston televizyonun kendisini görmediği bir köşeye çekilerek yazmaya başlıyor. Sayfayı açmak, mürekkepli kalemi eline almak- bu bile büyük bir zafer aslında.

O dönemde artık kimse kağıt kalem kullanmıyor. Bir makinaya konuşarak yazdırıyorlar ne yazılacaksa.

O kağıt kalemi eline alarak kendi için mini bir devrim yaptı.

 Önceki gece bir haber filmi gösterilmişti. Mülteci kayıklarına ateş açılıp insanlar öldürülüyordu. Bir anne çocuğunu korumak için üstüne yattı. O kurşunlanınca sinemadakiler güldü.

(Savaş zamanı Londra’da insanlar sinemalara gidip filmden önce haberleri izliyorlardı.)

İnsanlık duyguları yok oluyordu.

Bunları yazarken aklı işine gitti. Her gün iki dakikalık nefret anı vardı. Savaşı sürdürmek için halka düşmandan nefret etmeleri gerektiği hatırlatılıyordu.

Yanında iki kişi vardı biri erkek biri kadın onlara güvensin mi güvenmesin mi bilemiyordu. Adamın kendisi gibi düşündüğüne karar verdi.

Kadın güzeldi ama seks yasaktı dünyalarında. Kadın parti siyasetine uygun olarak bekaret simgesi kırmızı bir fular taşıyordu. Siyah saçlı, biçimli vücutlu, 27 yaşında bir genç hanımdı. Winston “bu parti saçmalıklarına en çok bu genç güzel kadınlar inanır” diyerek ondan nefret etti.

Adam eski zaman beyefendilerine benziyordu, nedense ona güvendi.

Akşam günlüğüne yazarken bir de baktı ki,

DOWN WITH THE BİG BROTHER diye on defa yazmış.

Aslında yazsa da yazmasa da birdi. Defterin kapağını açtığında iş bitmiş sayılırdı. Mühim olan düşünceydi.Düşünce polisi ne düşündüğünü bile bilirdi.

“Şimdi beni ensemden vurabilirler-hep öyle yaparlar- sonra da hakkımdaki bütün kayıtları silerler. Yaşadığıma dair bir iz kalmaz” diye düşündü...

O sırada kapı çalındı. Defteri kapatmak gerekiyordu ama yapamadı. Mürekkebin kağıda bulaşmasını istemedi.

Gelen komşu kadındı. Kendisinden lavaboyu tamir etmesini istedi. Pis bir işti, her yer kokuyordu ama yaptı mecburen çocuklar odaya kapatılmıştı sesleri geliyordu. O giderken kapı açıldı çocuklar odadan çıktı ve Winston’a teşekkür edeceklerine kafasına birşey attılar. Bu çocuklar Nazilerin yetiştirdiği “kahverengi gömlekli çocuklar” gibi parti propagandasıyla yetişiyor, gerekiyorsa ailelerini ihbar ediyorlardı.

JULIA

O beğensin mi nefret mi etsin bilemediği kadının ismi Julia idi. Onun görevi roman yazmaktı (Şimdi de yapay zekanın yazacağı romanlardan yazmakta olduğu makalelerden bahsediliyor)

Julia eline bir kağıt tutuşturdu. Genç kadın onunla birlikte olmak istiyordu. Ona güvenssin mi güvenmesin mi bilmiyordu ama yasak olmasına rağmen onunla gizlice buluşmaya başladı.

Partiye muhalif olduğunu zannettiği O’Brian ise kendisine bir kitap verdi. “Kardeşlik” isimli bir muhalefet hareketi varmış onun kitabıymış bu kitap. Bu kitabı Julia ile birlikte gizlice okumaya başladılar. Kitabı gerçekte kimin yazdığı da belli değildi. Acaba gerçekten bir muhalefet ve onun başındaki Emmanuel Goldstein isimli lider var mıydı? (İsmi de enteresan Emmanuel tanrıyla birlikte demek. Goldstein da altın taş, altın mı taş mı, değerli mi değersiz mi, hakikaten tanrıyla beraber mi değil mi? Var mı yok mu?)

O sırada “Eurasia ile değil Eastasia” ile savaşıyoruz dediler. Kimse buna aldırmadı çünkü sürekli savaş halindeydiler ve kiminle savaştıkları umurlarında değildi. (İkinci Dünya Savaşı’nın başında Hitler ile Stalin’İn arası iyiydi sonradan savaşmaya başladılar, Rusya İngilizlerin tarafına geçti.)

 

CASUSLAR

 

Aşk hikayesi çabuk bitti. Arkadaş sandıkları O’Brian casus çıktı, kitabı onları kandırmak için vermiş. Julia ile buluştuğu yerde onları gören bir adam da (Mr Charrington)casusmuş, Winston ve Julia’yı ihbar etti. Ministry of Love- Sevgi Bakanlığına götürüldüler.

Sonrası hapisler, sorgulamalar, işkenceler, insanlıklarından çıktılar. Beyinleri yıkanıyordu. Eğer partinin dediğine inanmazsanız unperson oluyor hiç yaşamamış addediliyordunuz. Onları öldürüp haklarındaki bütün kayıtları silebilirlerdi.

En sonunda “bunlar yeterince cezalandırıldılar” denerek serbest bırakıldıklarında  bir gün bir café’ de karşılaştılar. Yaşadıkları korkunç olaylar onları değiştirmişti, artık birbirlerini sevmiyorlardı.

ZAFER

O sırada televizyonlar ülkenin kazanmış olduğu sahte bir zaferi ilan etti.

Herkes Bayram etti.

Artık Winston Big Brother’ı sevdiğini düşünüyordu...