14 Haziran 2015 Pazar

Dr. Munir's Home


Maksood the Arab was about to ring the bell. He stopped and said, “I won’t come. It is not necessary to go together and I have lots to do here anyway. I have a lot of paperwork to do.”
“Don’t put me off with your paperwork. You have to come. In case I need to be separated from Patriot you should know the address, so that you can take him there yourself. We have to think about the worst case scenario, as well. I don’t know the address myself. I can’t write it for you on a piece of paper. I went there two years ago. Only once. I am not sure if I can find the house myself.”
Arab’s eyes widened with surprise; “That’s right! I can’t believe our luck.” He started to ring the bell loudly; while he was shouting, “You guys come here at once, it is urgent. Hey, I need you.” He was looking at both Jamil and the Lieutenant in confusion. “When you look for them; they are never here” He pressed the bell again. He shouted at the Officer when he came, “I need a carriage right away! We need strong horses. Go! Quick!”
“What are you laughing at, Captain? You think it is easy to run this Station?”
“I am not laughing at that!”
“What then?”
“They say history repeats itself. It is the second time that I am helping a friend to run away disguised as a woman.”
Arab looked preoccupied, but asked; “Who was the first one?”
“I helped Atif after he shot Shemsi Pasha.” Jamil laughed nervously.” If somebody had told me I was going to do the same thing after the Revolution, I would be really pissed off.”
Farouk was listening; he was interested in the story. Jamil lit another cigarette. He didn’t want to appear to be bragging about old stories on a day like this. Arab was chewing his lip and pulling his moustache. Lieutenant Farouk asked timidly,
 “Captain, did you help Atif escape in woman’s clothing from Monastir?”
“Yes, he was disguised in women’s clothing.”
“Was it at night?”
“No.”
“Wasn’t it better to escape at night?”
“No, it wasn’t, because at that time ladies in Monastir didn’t go out at night.”
There was silence for a minute. Farouk was intrigued, waiting to hear the end of the story. He asked with a smile, “I heard Atif was injured. Is that right?”
“That’s right.”
“What happened? I mean how come he didn’t get caught in spite of his injury?”

Jamil started telling the story, without really wanting to, but then he got enthusiastic as he was telling it. “When Atif fired his gun, suddenly there was gun fire all around. Shemsi Pasha was down and Atif was frozen for a second. I yelled “Come on, quick! Run!” I was nervous. Then Atif snapped back into reality. He checked himself to see if he had any injuries, and then sprang to his feet. There were carriages waiting. He ran under the horses’ bellies and fled into the side streets.  He was crouching and running. I saw one of General Shemsi’s bodyguards aiming his shotgun at him. I thought about shooting the guard in the head but then changed my mind and shot him in the leg. The guard fell on his knees when he was shot but at the same time fired his gun. Atif was still running so I thought he was alright. I took a deep breath. He didn’t realize that he was hit while running. Imagine how difficult it was for the guards to shoot somebody in that crowd. There was a lot of commotion. The guy shot Atif even though he himself was hit.  Atif accomplished something incredibly difficult when you consider how skilled Pasha’s Albanian guards were at shooting. Atif was wounded in the leg, but the bullet entered in and out of the leg without causing major damage. It didn’t rip the blood vessels. They could have followed the blood stains on the street. God helped us! It started to rain heavily. With that rain, the blood stains were washed away and the level of panic increased in the town square.  We got back to the house to wait for the news. We were very worried. Because the moment they caught him, they would have killed him for sure. I wasn’t so worried about being caught and sent to be tried in a Court Marshall. We were waiting, listening outside for footsteps. Then we heard a knock at the door. When I answered the door it was a Lieutenant named Omer. I asked him what he wanted. He scanned both sides of the room and entered the house quickly. He was a shoemaker, he owned a shop. When he heard the shots he decided to close his shop. As he was closing the metal doors somebody entered the shop, pulled his gun and told him to be quiet. He pulled up a chair and sat down. When they saw the blood running through his leg, they bandaged the wound the best they could. Lieutenant Omer told me that he would never call the cops on a hero like Atif. Patriot didn’t trust him at first and told him that we knew nothing about this issue. He said to him that whoever sent him to our place must be wrong.”

The shoemaker said, “The person who shot Pasha sent me here to give you this “He showed us the good luck charm that Atif’s Macedonian girlfriend gave him. Patriot asked where Atif was. The Lieutenant told us that Atif was in the shop. We wanted to know who was staying with Atif, since he was wounded. He answered by saying that his son was with him. Then we were relieved to learn that he was safe. We were lucky that day! First he was able to shoot and kill Shemsi Pasha. As you know you can’t always hit your target. Even if you shoot a man, you can’t always kill him. Secondly, he was lucky to be strong enough to escape even though he was wounded because his wound was not serious. Third, there was the rain, washing away all the blood stains. And finally, he entered a shoe shop where the owner was willing to help him. Another thing was that the shoemaker was working with his son! If it had been an apprentice he couldn’t have trusted the guy. After hearing the whole story we wanted to know the location of the shop. It was right behind the Telegram Office so we went there at once. Atif was all smiles. Next day I wore an Albanian Gentlemen’s clothes, and Atif had a woman’s veil on for a disguise! We left Monastir in a  carriage!”
Monastir, Macedonia


The Officer came and informed Maksood the Arab that the carriage was ready. Arab wanted his coat. While leaving the Office, he asked Farook to stay by the phone and answer the calls.
The wind stopped blowing. The city was covered with snow. Istanbul at the time of the truce was old, disorganized, in piles of ruble and dirty. All that was covered temporarily by the snow.
The carriage was going fast without shaking too much. Arab looked depressed; his lower lip hanging.
From time to time he looked at Jamil out of the corner of his eye. “Jamil?”
“Yes?”
“Brother, we are going to that place, but...”
“But...”
“I really don’t want to do this...”
“Why?”
“Because he left the Party at such a bad time. We must be crazy to ask for his help? What if he says yes and then plays a trick on us? Did you think about this business thoroughly? If this turns disastrous we would be in shame like no other. Worse than that, we will let Patriot down. It will be such a bad situation.”
“Don’t worry. If I didn’t trust the man I wouldn’t go to his place.”
“Look what this world has come to. At a time like this we are going to ask the enemy for help. Yes, I have come to the conclusion that we are really out of our minds! When I heard that The Generals fled, I was upset. I thought they should have stayed, they should have stood trial. They should be held accountable and they should have faced the charges. That’s what I thought, but it is a different situation now. Things have changed. Who is going to judge them? Will there be a fair trial? They don’t want to judge the Unionist, they want their heads! He was quiet for some time and he covered his face with both hands. Then he continued. “How did we lose the war? Nobody thought of defeat. We would have been better to die than to lose a war. It is a terrible situation. It is all our doing! What does the opposition say? They say that those men are accustomed to gang fights and don’t know about politics. They say those thugs finished the Empire in ten years. The mighty empire that has lasted six hundred years! They managed to collapse it in ten years! When the country was still recovering from the Balkan wars, when that defeat was still in front of us lying like a dead animal; how could the Unionist go into the Great War head first? What kind of craziness is that? They were like mad dogs. They were like lions eating whatever is in front of them and beating up whatever is around them. They were acting courageously and yet when they couldn’t face defeat they fled the country! We know the big shots in the Party very well.  Were they better than the Vizier’s of the bygone era? In the past even porters, forest men and musicians became viziers without proper education.  Did our leaders run the country better than the Viziers? Why did they flee? Is it because they were cowards? I asked everyone that I know who had been to Sarikamish about Enver. They told me that he was fighting like crazy; nobody could take him from the line of fire. All around him were very courageous soldiers. All the strong soldiers who could have killed the lions were hiding while Enver was so courageous. The Batallion Commander had to warn him to get out of the trenches which were in front of the artillery. He was afraid the enemy would see Enver and start firing on our troops. You know Jamal better than anybody and you know Talat from the Babiali (Sublime Porte) coup d’etat.There is no doubt that they are brave individuals. They teased the Angel of Death. If it comes to intellect, there is nobody in this world who is more stupid than the British Prime Minister Lloyd George. Why did we have to be defeated? Was it fate?”

“I think the war is not only a question of courage. The camels carried the water to the Suez Canal. We had to carry the artillery on wooden planks. Every fifty feet, we had to go back to bring the wooden planks from the back to the front. They had installed water pipes as large as my waist at Gaza. They transported their arms by train. We weren’t defeated by the artillery Batallion or the cavalry in Gaza. We weren’t defeated because we were outnumbered. We lost the battle because of the water pipes and because of the train tracks. Forget about feeling sorry for the past we have to look to the future!”
“Why should we think about the future? It doesn’t look bright.”
“Maksood, you get softened by just being a Commander of the Police Station”.
“The future looks very bleak to me, Jamil. The more I think about it the more confused I feel.”
Arab lit a cigarette. He was uneasy about asking for help from somebody who had not been faithful to the party. They were passing through the Mercan Street and Sultan Hamam. There were foreign soldiers walking on the bridge and the sea was crowded with foreign ships. They caught the Haydarpasha ferry, at the last minute. In the ferry there were a lot of foreign navy personnel. Many of them didn’t have coats on, even though it was cold. They looked like they were having a good time. It was as if they were never had been to war. Their faces were red from the cold. There were a couple of black soldiers among them.
Haydarpasha Train Station

“Hey Arab, are these youngsters all from your tribe?”
“If the blacks look like they are from my tribe, all the rest are from your tribe!”
“Whenever I see them all well fed and rosy cheeked, I wonder how our poor soldiers won the battle. I also wonder what they think of us.”

“I think the English think of us as Indians, Italians as Habeshis, French as Algerians, and Japanese as Chinese. That’s what a German Officer friend of mine told me.”
“How about the others? Americans and the Germans?”
“I wouldn’t be surprised if the American’s think of us as the Native Indians. I think German’s consider us the same as Jews.”
They drank some tea. The ferry approached the shore with difficulty.
Then they boarded a train which was not crowded. The employees on the train were all minority ethnic groups. Things had changed. Once again they were running the train service. Their demeanor had changed. During the war time they were humble, now they were proud.
A Greek employee punched Jamil’s ticket as if he was doing him a great favor, like he was giving him a farm for free. Arab looked at him for some time.
“We shouldn’t have lost that war.”
When they reached Goztepe train station, it was snowing heavily.
They wrapped their scarves around their faces and pulled their coat collars up. They decided not to take a carriage, because they didn’t want to be noticed.
They were walking swiftly.
As Maksood’s discomfort increased he became more agitated and began to walk even more quickly. He had thick boots on and with his military winter coat he was not cold. Jamil suddenly noticed that he was missing his uniform very badly. He was caught off guard by this. He was afraid he would never wear his uniform again. He envied his friend. His brand new coat didn’t warm him anymore. He felt frozen. When he was in the desert enduring the summer heat he would dream about Istanbul’s winters. At the time he wished to be that cold. He wished to be out in the snow with only his shirt on.
Even though it was still snowing, it didn’t feel as cold. When they turned into Bagdad Road, they had the wind at their backs. While crossing the street they stepped into slush up to the ankles twice.
This was the famous Bagdad Road that stretched from Istanbul to Bagdad, crossing almost all of the Empire. Yavuz Sultan Selim went to the Battle of Chaldiran using this road (in the year 1514 against Shah Ismail). After conquering the Holy cities and Egypt he became Caliph and brought its emblems (the sword and mantle of Muhammad) on this road.

Maksood said that these neighborhoods had become rough recently.” You could get robbed, not only that, because of the holes in the street you could fall and break your leg.”
“Do you know the house?
“Yes, why do you ask?”
“I was hoping you wouldn’t find the place so we could have turned back and sought out a solution to our problem somewhere else.”
“Then you will be disappointed because I know where the house is.”
“I still am not convinced that you can find the house.”
From Bagdad Road they turned on to Caddebostan, near the dockside. Munir rented a large house by the sea. Jamil rang the door bell. He waited and tried again. The house must have been far away from the door at the outer gate. They didn’t hear bells ringing from there.
“I think nobody is in.”
Jamil rang the bell for the third time.
“I am coming, Wait...”
Then they heard footsteps approaching, it was a woman’s voice with a Circassian accent; “Who is it, Doctor?”
Dr. Munir sang loudly the Army of Action’s march that had been popular after the Events of March 31st;
“Army of Action...Army of Baraka...”

They heard a woman’s voice who was the housekeeper Gulnihal, “God damn Army of Action! I don’t approve of them.”
“Don’t get scared woman. I am only joking. What a stupid Circassian you are! First I joke, then I explain the joke then I have to tell you where to laugh at the story. Then we would have to wait ten minutes and you will finally laugh. Then I will ask whether you understood the joke and you will say, “I don’t get it, Sir!”
He lifted the heavy iron bar to open the door. And one side of the door slowly moved.
Dr. Munir had a fisherman’s rain coat on. He had  put the hood up. He was short and skinny. He wasn’t handsome but you had the impression that he was fit, fast, strong, and intelligent.
First he looked calmly at Maksood and he tried not to notice the changing looks on Arab’s face confused, nervous, suspicious, and worried. Then he turned his attention to Jamil. “Hello Jamil! Jamil the Cannon Man. Welcome. What brings you here in this weather?”
“Anybody could have come on a nice summer day; I chose to come on a day like this! Let me introduce you to my friend...Maksood Bey. You might have heard his name before. Some call him ‘Uncle’ some ‘Sipahi’ ”
Munir hid his smile. He showed them the way to the house. While they were walking, he looked at Maksood out of the corner of his eye and said:”I think I remember you from somewhere? Where were you during the war? In which Fronts did you serve?”
“I wasn’t in the war zone. Well, not much...”
Jamil knew that Maksood always worked for the secret service and he didn’t want to talk about the fronts so he changed the subject. “He is with the Military Police Force; he works at the Hasan Pasha Station.”
“Is that right? I think I might have seen you somewhere? Have we ever met?”
Maksood stuttered, “No...I don’t think so....”
The yard was quite large. You could clearly see under all the snow that it was disorganized and overgrown. There were two cherry trees on both sides of the entrance.
Dr Munir let them enter the house and welcomed them. Munir closed the door and pulled the iron bar. Maksood elbowed Jamil and said, “Don’t tell him about our problem. Talk about something else and try to leave as soon as possible. I will tell you the reason later.”
Munir said; “Take your coats off...Come on, let me take your coats...I was thinking about you the other day. I thought you might come by but didn’t know when you returned to Istanbul. I was thinking about how mad I was about your nickname.”
“Why?”
“You know they call you “Jehennnem”. We used the greatest cannons of the time when Mehmet conquered Istanbul. When we were building those huge cannons nobody used the term” Jehennem” the Cannon Man...Then the westerners got better at making cannons. As a result, we started buying these heavy weapons from them. Now they are better than us so what did we do? We started bragging about what we had done...If the cannon could fire one shell in an hour and if we could send the bomb fifty feet away we thought we had the best artillery. The people who can use these guns start to get the nickname “Jehennem”. As I was thinking about this matter I found another question to consider: The concept of “Hell.” Our imagination on this is not very impressive.”
Gulnihal was standing by the kitchen door. She was looking like she was looking at the enemy. It was as if the guests were not Jamil and Maksood but the Army of Action itself! She said; “Army of Action... Damn it! They didn’t let us have peace. We had blessed a country, look what happened to it? Muhammad’s people are suffering from hunger...Balkan Gypsies....”

Dr. Munir took his fisherman’s raincoat and hung it on the hook. He was wearing a Cossack shirt and had a Circassian belt adorned with silver. Those clothes made him look even shorter. He went to open the door of a room overlooking the garden. There was porcelain stove in the corner. They also had a copper stove situated in the middle of the room with some wood burning in it.
“Come and sit somewhere. It is warm in here...He remembered something. “We missed the winter when we were at the desert, didn’t we?”
“I was thinking the same thing and laughed, while coming here.”
“Do you still feel the same way?”
Dr. Munir seemed laid back about the situation and he was somewhat ignoring Maksood. Maksood, however, looked increasingly uneasy about being there. His desperation was apparent.
When the door was closed, Maksood hit his knees and said, “Damn it, Jamil! We are in trouble.”
“What happened?”
“You are asking as if you don’t know. Don’t talk to him about Patriot. Make up something and let’s get out of here soon. We need to go. This is a complicated matter. I will let you know later.”
“Tell me now!”
“I am telling you, this is serious...”
“Is it about the Doctor?”
“Yes.”
“Do you know him?”
“I know him quite well...”
“How did you meet him?”
“I will tell you later. Tell him we were just passing by and stopped in. I will be angry if you don’t do as I tell you. You shouldn’t have told him about where I was working. That was a huge mistake. We are in trouble. I shouldn’t have come with you. It was stupid of me.”
Then he heard a voice and made a gesture by putting his finger in front of his lips. “Hush...”He looked around trying to change the subject, “So many books...Even if he lived until he was a hundred years old, a person still couldn’t read all these books.”The walls were covered with bookshelves all the way to the ceiling. He was looking at them with disapproval. When the noise coming from outside ceased, he said, “You see, I know what kind of a man he is... Look at all these books...I never trust bookworms. You know why? They read too much and forget themselves. Nothing good comes from the likes of him...”
“So you think he is no good?”
“He is no good! Even if I didn’t know him, after seeing all these books, I wouldn’t trust him at all Jamil, I know I am not very smart; however, I am not as stupid as you are! That’s for sure. All my years at the secret service I dealt with all kinds of people...”
“You are the expert!”
“Yes, what do you think? If a man reads so many books, let him go. Because he will learn a little from this book, a little from the other and at the end he will be all confused. His brain will become mushy! He wouldn’t make sense. One day he will say something next day he will say something else...I am very sure of the fact that he is not a good doctor as well. I don’t trust these types…They are trouble. Don’t let any secrets out! I am glad I came with you or else there would be irreparable damage.”Then he listened outside. “Hush...Be quite...”

The door opened Jamil and Maksood saw General Halil entering the room. General Halil was General Enver’s uncle and he was one of the leaders of The Committee of Union and Progress.  He said to Maksood, “Oh! Is that you Arab?”

“Oh! I was surprised to see you Pasha.”

13 Haziran 2015 Cumartesi

Sene Sonu







Her sabah evin serinliğiyle uyanıyorum. Bu sabah, uyanır uyanmaz, ateş küllenmeden,hemen koşup sobaya biraz daha odun attım. Aynı sobanın üzerine bir çaydanlık su koyup, ıslık çalmasını beklemeye başladım.


Eğer bir gece önceden, dışarıdaki odun kümesinden, içeriye biraz odun taşımayı unutmazsam, hiç de zor olmayan sabah rutinim bu. Devre arasındayım ben şimdi, bu hayata alıştım. En iyisi bilinçli olarak pasif olmak, fazla bir şeyle ugraşmamak ve herseyin farkına varmak. Sezilerim bana uzaklaşmamı ve doğanın sundugu, bütün açılmamış hediyelere bakmamı söylüyor. Doğa etrafımda kış uykusuna yattı, ben de öyle.


Eskiden kış günleri, eve kapanmak; şöminenin etrafında toplanmak, ocakta fokurdayan acılı bir yemek ve basketbol maçından terli ve enerji dolu olarak dönen çocuklarımın,  gençliklerinin büyüsüyle, evi neşelendirmeleri manasına geliyordu. Oysa şimdi, kış günleri; tek kişiye inmiş  aksam yemeği, kendi kendine sohbet; odun toplayıp, kesmek;  aydınlığın gelmesini beklerken, karanlıkla boğuşmaktan ibaret olan kutsal, kişisel yolculuğuma devam etmektir. Bu bayram zamanı bile, denize uzanan, heryerden uzak bu  yarımada, yolcunun, yolu şaşırmadan, amacını gerçeklestirmesine yardım ediyor. Çünkü burada Noel sezonu heryerdeki gibi değil, biraz daha sönük.

Ben  Noel kutlamalarını severdim, ama son zamanlarda bu aşırılıklardan yoruldum. Herkesi mutlu etmek için koşusturup duran kadınların yorgun ifadelerini görünce, Noel’in bedelini, yaşadığımız çağda kadınların ödediğini anladım. Ailemiz istese de istemese de, evi neşeyle doldurma işini, biz üstleniriz. Son yıllarda,bu konuyu o kadar ciddiye aldım ki, sayisi yirmiyi bulan genis ailemiz için açık büfe yemekli, oyunlu, şarkılı partiler  düzenlemeye başladım. Insanları ve onlarla beraber gelen keyif ve eğlenceyi evimize davet ettim.
Bu davetleri sorunsuz düzenleyen bir kadın olsaydım bile (ki değilim), herkesi eğlendirmekten fırsat bulup da kendime sıra gelmezdi .Eski kitap kulübüm, hep Aralık toplantısını iptal ederdi. Kadınlar hep “ bırak okumayı, toplanmaya bile vakit yok”derlerdi. Ne yazık derdim, Noel kutlamalarını hazırlayanların, kendilerine ayıracak zamanı yok. Oysa bu zamana, herkesten fazla, onlar ihtiyaç duyuyor. Geçen sene bir kaçımız buluşmayı başardık. Biraraya gelip,  içkimizi icerek, birbirimize Noel hatıralarımızı anlattık. O sezonun en güzel akşamıydı.


Böyle basit bir anıyı hatırlamak bile beni su anda mutlu etti, çünkü Noel sezonuyla ilgili herşeyden uzak duruyorum. Onun yerine,  mevsimin telaşına kalabalıklğına inat, donmus  gölün üzerinde, bir uçtan öbürüne kayan bir buz patencisi gibi yalnız kayıp gidiyorum.
Bu sene, Noel mektupları ve kabartmalı kartlar senesi değil, kesinlikle. Bir kaç tane geldi, ama kendim hiç yazmadım. Yeni yil dileklerini  ve  meraklı soruları, telesekreter sayesinde benden biraz uzakta tutabiliyorum. Ben hala, kendi geleceğimden emin olamadığım için, mantıklı cevap gerektiren bu sorulardan nefret etmeye başladım.

Konuşmak yerine, günlüğüme düşüncelerimi kaydediyorum. Şöyle bir düşünceye takılıp kaldim :”Yasamak değişmektir, daha mükemmel bir hayat için mücadele, daha sık  değişimden geçmeyi gerektirir.” Ama gerçekte, bu kadar uç noktalara gitmeli miyim?

Bu sabah, yola erken çıkmaya karar verdim, işe gitmeden önce, son zamanlarda gitmeye basladığım küçük kliseye uğrayacağım. Kasabanın öbür ucunda, cam ağaçlarının arasında bir yer,  içeri girdiğimde loş ışıkta dizlerimin üzerine oturup dua etmeye basladım. Beni dinleyenden, kocamı terketmek, hakkettiğimden fazlasını istemek, ve hala daha bana kendini beğenmişlik gibi gelen bir yol izlemek gibi, şeyler için af diledim.

 Kliseye girince, daha alçakgönüllü olurum,  hatta bazı kliseler, dengemi bulmama yardım eder. Yayıncılarla görüşmeye gitmeden önce, muhakkak, yolda bir kliseye uğrarım, bunu yapmadan bir hikayemi veya bir kitabımı satmak için, görüşme yapmayı düşünmem bile. Bugün burada oturup, ilahi ruhların bana verecegi mesajı dinlemek  ve içime sindirmek istiyorum. Hazreti Isa nın doğumunu simgeleyen tablo, boş bekliyor, Kutsal Aile yerine yerleştirilmemiş, ve daha benden başka hiç bir ziyaretci kliseye gelmemis. Bu boş manzaraya bakınca ürperdim. Evi ve kocamı terketmekle ben de bizim yuvamızı sonsuza kadar bosaltmış mı oldum? Umarım öyle değildir; ama bu Noel in zor tarafı, insana böyle şeyler hatırlatıyor ve böyle sorular sorduruyor.




Müsade isteyip ayrıldım. Huzur bulacağıma, daha da kötü hissettim kendimi ve şehrin içinden geçmenin beni canlandıracağını, ümit ettim. Evlerin çatısı Noel çelenkleriyle süslenmiş,elektrikli mumlar cam kenarlarında yanıyor,bir dükkanda kırmızı arabalar ve Flexible Flyer kızakları parlıyor. Neyse ki, bu küçük yerlesim bolgesi diger yerler gibi, beni bunaltan tarzda,  fazla şatafatli ve piriltili değil.  Psikolojik bombardımandan kaçabilirim ama her seferinde dükkana gelen bir müşteri buyuk bir siparis verdiginde bu donemle ilgili nostalji hissediyorum. Ne kadar istakoz ve istiridye ismarladıklarina göre, kaç kisiyi davet ettikleri ve misafirlerinin ne zaman gelecegini tahmin edebiliyorum. Çocuklarımla beraber olmayacağımı düşününce kendimi melankoliye kaptırdım. Bana Noel planlarini anlattıklarında ve bu planların bizi de içine almadığını farkettiğimde; kendimi terkedilmis hissettim ama gene de onlara neşeyle cevap verebildim .Israr etmek istemedim,kararlarını kabul ettim ve gelecek sefer beraber olmayı ümit ettim. Onların iksinin de evlenmiş olduklarını ve zamanlarını bölüşmeleri gerektiğini biliyordum ama bilmekle yaşamak farklı şeyler.


Üç seneden beri, bu tatili bir aile olarak beraber kutlayamıyoruz. Alışkın olduğumuz ritueller kendiliğinden, doğal olarak sona erdi – çocukların büyüyüpte en son olarak odaya, yatağa, yanımıza gelmesi,ya da onları kucağımda taşımam, hatta son olarak çıplak olarak görmem gibi. Böyle anlar sessizce kaybolur, en son defayı aradan çok zaman geçtikten sonra farkedersin. Bazan boşananlara özeniyorum, çocuklarıyla geçirdikleri zaman, bölünmüş olduğu için, beraberken, her anın kıymetini bilerek doyasıya yaşıyorlar.
Şu anda, balık pazarındaki radyoda "I’ll be home for Christmas" şarkısı çalıyor. O kadar duygulandım ki; tuvalete gidip ağladım. Kocam gelecek, bu da beni daha fazla ağlattı. Yeniden görüşmeye henüz hazır mıyız? Bilmiyorum, ama bunun alternatifi, ikimizin de Noel’i, yalniz geçirmemiz olur, bu düşünülemez bile. Ona ihtiyacım olduğu zaman, göz yaşları kolay akıyor. Gözlerimi kuruladım,sıkıntımı içime attım ve müşterilerin yanına döndüm. Orada, başında el örmesi bir başlık olan beyaz sakallı bir adam gördüm.Metal çerceveli gözlüklerinin arkasından, bana bakıyordu.

 “Sen Nole Baba olmalısın!”dedim, onu  neşeyle karşılamaya çalıştım.
“Daha önce de, bana böyle söylemişlerdi.”dedi.
“Oyunlarda Noel Baba olmuşsundur”dedim.
Göz kırparak, 'Daha dün oynadım' dedi.
“Ben bu sene yaramaz da oldum, uslu da oldum, Noel için ne istiyorum, biliyor musun?”dedim, eğlenerek.
Hiç zaman kaybetmeden, 'senin herseyin var' dedi ve dükkandan ayrıldı.

Bu da ne demek, bir anda şastım kaldım. Benim hakkımda ne biliyor ki? Benim istediğim herşeye sahip olduğumu nasıl iddia edebilir? Neden bilmiyorum ama bu beni fazlasıyla rahatsız etti. Her halde, insanlar bana bakıp herşeye sahip olduğumu sanıyorlar-sağlıklıyım, yaratıcı bir kariyerim var, kendime zaman ayırabiliyorum, tatile gidebiliyorum, sapasağlam çocuklarım var, bana sadık bir eşim var...Daha ne olabilir?


Çok sey, bunu düşünerek, bir tepsi fileto morina balığını buzluğa yerleştirdim. En başta, mutlu olmak istiyorum; yeniden hissetmek istiyorum; hayatı uyuşmuş olarak, yaşamak istemiyorum; daha çok gülmek istiyorum; ağladığım zaman, birlikte ağlayacagım birini istiyorum. Ne cesaret, bu Noel Baba karakterindeki adamda, bana bu suçluluk duygusunu verdi. “İstemem gereken” herşeye sahip olduğumu, söylemesiyle, birden kusacak gibi oldum."istemem gereken” seylerle, gerçekten arzu ettiğim şeyler arasında çok fark var!  Tanıdığım pek çok kadın için ne istediklerini söyleyebilmek çok zor, çünkü sadece ulaşabilecekleri şeyleri, istemeye  alışmışlar.


Hiç olmazsa, şimdi ne istemediğimi biliyorum. Kendi istediklerimi, bir kenara birakip başkalarını mutlu etmeye calışmak; evliliğimizin son dönemiyle ilgili senaryoyu, eşimin dahli olmadan yazmak gibi şeyler. Artık kocamı, kötü bir ruh hali içinde  görmek istemiyorum; o sessizliklerini, taş gibi duruşunu; kendi spontan isteklerimi bir kenara atıp, acaba onun bu sessizliği benimle mi ilgili diye düşünmek istemiyorum.


Gene de, sahip olduklarımla, hiç tatmin olmadığım için, kendi kendime kızıyorum. Halime şükredip, durumu kabullenmeliydim, ama açıkca belli ki, durumu kabullenemediğim için buradayım. Belki, bu Noel Baba’yla karşılaşma, tesadüfi bir şeydi. Artık kendime, bu zor soruları sormanın zamanı geldi; çünkü yakında, kendi sorularıyla beraber kocam yanıma gelecek.


Fırtına geliyor ve bu akşam, balık pazarı erken kapanıyor. Patron bana “yola çıksan iyi olur” dedi. "Cuma akşamı Noel Partisine gelmeyi unutma” diye ekledi. Parti mi?  Tanımadığım insanların arasına yalnız olarak katılmak, istediğim en son sey. Ne giyeceğim? Bütün güzel kıyafetlerimi depoda bıraktım. Eve gider gitmez bu işe bakacağım dedim kendi kendime ve yakamı iyice kapatarak, dışarı, soğuk rüzgara çıktım.


Astranotların, dünyanın atmosferine geri dönerken, karanlık noktadan geçmeleri gibi, kasabanın ışıklarını geride bırakırken, kendimi bir an için, kaybolmus hissettim. Boş yolun üzerinde kar fırtınası var. Rüzgar karları savuruyor. İkinci vitese taktım ve zorlanarak ilerledim. Ön cama çarpan buz parçacıklarının çıkardığı ses, ürperti veren bir müzik gibiydi. Sanki çocukların salladığı  içinde kar yağan cam oyuncağın içindeyim, önümü göremiyorum ama etraftaki herşeyi görüyorum. Fırtınanın içinde olmak, korkutucu ama aynı zamanda, insanı canlandırıyo . Zorlukla, garajıma giden yolu buldum, eve gelmenin rahatlığıyla mutlu oldum.


İçeri girince, dışarıdaki fırtınadan kurtulmak istercesine, kapıyı çarparak, kapattım şömineyi yakıp, kendime sıcak çukolata yaptım. Bunlar, benim su anda kuvvet ilacım oldular. Günlüğümü alıp, sadece varolmak istiyorum ama yine de zihnim durmuyor, vıdı vıdı etmeye devam ediyor. Bu sezonun en çok sorulan sorusu zihnime takıldı; ”Ne istiyorsun?” Bu soruya genellikle, fiziki bir şeyle cevap veririz. Düşünün, daha iyi bir ruh halini, iç huzurunu,birlikte olmayı veya sadece,  neşeli insanlarla, gülerek  bir arada olmayı istesek ne olur? Geçen sene oğlum, Noel listemi telefonda sordu bana. Bende hemen, ”senin Noel şarkıları söylediğin, bir kaset istiyorum “dedim . Bana güldü, ama gerçekten istediğim buydu, onun meşe surubu gibi, pürüzsüz olan sesini duymak. Bu benim icin üç tenörlerin aryalarından daha teskin ediciydi.


C.S.Lewis 'Hissedilen doyum'dan bahseder, bunu da 'tam olma kalitesi..sürdürülmeye değer bir dolaysızlık' olarak yorumluyor. Bunun ne olduğunu hayal etmeye çalışıyorum. Burada yalnız olmak yeteri kadar tatmin edici ama geceyi bir başkasıyla paylaşmak-ruh hali benimkine uyan; her anı, o anın harikaligi bozulmadan yaşamaktan zevk alan; basit şeylerden mutlu olan; ve bunu saklamadan söyleyebilen, çok gülen, bütün kalbiyle haz alan, spontane hareket edebilen , hemen sarılan, hemen katılan ve neşeyi bir vazife gibi önemli gören biriyle!
Aman Allahım, şimdi, çok ileri gittim abarttım iyice...Kim böyle olabilir ki? Yine de, bu özelliklerden sadece bir kaçı  yeterli olabilir. Bu benim evliliğimde eksik olan sey degil mi? İsteklerimin gerçeklestirilebilir şeyler olduğunu anladığım için şaşkınlık içindeyim. Hem de bunlara sahip olmak için para veya kudret gerekmiyor, sadece biraz davranış değişikliği gerekiyor.  Niye bunları elde edemiyorum?

Tamam, şimdi anladim, elde etmek, doğru ifade tarzı değil, ulaşmaya çalışmak, bunu da çok fazla belli etmemek gerekiyor. Bunun için, geçmişte başarısız oldum, baskalarının, belli bir tarzda hareket etmelerini istedim ve onları bu yöne doğru ittim ve tatlı sözlerle ikna etmeye çalıştım. İyi şeyler kendiliğinden oluyor.Kendini mutlu ve tatmin olmuş hissetme, bu yolda çaba göstermediğin zamanlarda oluyor. Kafamdaki kalıplaşmış kavramlardan kurtulursam, ilişki içerisinde yeni olasılıkları da görebilirim.


Ne istediğimi anlamaya başlıyorum. Öncelikle eyleme geçmeyeceğim, Çinli düşünür Lao Tzu  “isgüzarlığı  ve işi karıştırmayı bırak” der. Kendimi uzaklaştırmakla, bekle gör halindeyim, manipule eden, yöneten rolumü bıraktım. Doğanın içinde yaşamak, bana  insanın bir amacı olmadan da saygın bir yaşam sürdürebileceğini öğretti. Bu küçük kulübede, fazlalıklar olmadan, sadece gerekli olan eşyayla yaşamak, az da çoğu bulmama yardımcı oldu.


Fazla bir şeyim olmadığından bahsederken, doğru dürüst bir parti kıyafeti bulmam gerektiğini hatırladım. Boş dolabım umut vaad etmiyor. Yeşil kadife pantolon takımım var, haki pantolonlarım, blue jeanlerim, tuvit blazer ceketim,pileli eteklerim, kuru temizlemeden yeni gelmiş olan torbanın altında saklı siyah krep pantolon takımım- bunu tamamen unutmuştum. Harika, hemen soyunup üzerime giydim ama ne yazık ki sığmıyorum, düğmesi iliklenmiyor. Lanet Olsun! Kilo aldigimin farkında değildim, tabii olacağı buydu, kat kat kıyafetler giymek ve ne istersem yemek, görülüyor ki kilo almama sebep olmus. Hiç bir sey üstüme olmayacak diye panik halinde, elime ne geçerse giymeye basladım, birbirine uyan bir şey ararken bir kaç defa sıcak bastı. Şimdiye kadar ne giydiğim mühim degildi, birdenbire karşıma bu sorunun çıkması canımı sıktı. Neyse ki kadife pantolonun elastik beli işe yaradı, üzerine de kapişonlu süveterim uydu. Biraz da takıp takıştırırım. Oh! bunu da atlattık! Şimdi tekrar sezonun  sakin anlarına dönebilirim


Anneannem derdi ki "Eller işledikce, ruhun ,akıl karışıklığının üstesinden gelir.”  Şimdi, kıymalı paylar soslu yemekler ve tereyağlı kurabiyeler yapma zamanı. Aralık ayı, tarçın, hindistan cevizi ve karanfil kokusu olmadan olmaz. Çok özlediğim bu aromayı yaratmak için, tavaya  yıllanmış elma şırası ve baharat koyup, kaynatmaya basladım.


Sonra,  Pavoraotti'nin Noel CD’sini dinleyerek, bir şişe şarap açtım, şimdi haklı olmaktansa mutlu olmayı tercih ediyorum. Daima haklı olmak, zaten her zaman 'harika bir yalnızlıkla' sonuçlanır. Bu sezon geçmişi geride bırakma zamanı kendimi iyileşmiş yepyeni ve mutlu hissediyorum aynı zamanda gerçekleri daha iyi görebildigim için  halime sükrediyorum.


Deniz Kenarinda Bir Yıl adlı kitaptan...

Çeviri: Elif Mat











12 Haziran 2015 Cuma

Tide/ Sular bir yükselir bir alçalır


Brutus

Under your pardon. You must note beside,
That we have tried the utmost of our friends,
Our legions are brim-full, our cause is ripe:
The enemy increaseth every day;
We, at the height, are ready to decline.

There is a tide in the affairs of men,
Which, taken at the flood, leads on to fortune;
Omitted, all the voyage of their life
Is bound in shallows and in miseries.
On such a full sea are we now afloat;
And we must take the current when it serves,
Or lose our ventures.

William Shakespeare
Julius Caesar






Brutus düşünür Cassious a der ki;

“Arkadaslarımızla konuştuk danıştık
Yeterli askerimiz var cephane ağzına kadar dolu
Davamız haklı ve olgunlaşmış
Düşman sayısı her geçen gün artıyor
Şu anda zirvedeyiz bundan sonra düşüş başlayabilir

İnsan hayatında sular deniz gibi bir yükselir bir alçalır
En yüksek seviyeye ulaştığında fırsatı kaçırmazsan talihin güler
İhmal edersen hayat yolculuğun sığ sularda perişanlıkla
Son bulur
Şimdi hazır deniz yükselmişken
Bu akıntı bize hizmet ederken harekete geçelim
Yoksa herşeyi kaybederiz”


William Shakespeare
Julius Caesar







10 Haziran 2015 Çarşamba

Istakoz

Sabahları işe giderken gökyüzü gri renkte ve hava soğuk oluyor ama  bu oraya vardığımda içimin daha da ısınmasını sağlıyor. Balıkçılar çarşısı, ışıl ışıl heryer parlak bir beyaz renge boyanmış, kapalı havalarda bile burası aydınlık. Yolum, deniz kenarına gelinceye kadar kısa ve heyecansız, köy yolları; sonrası sahilden bir kaç kilometre.Bugün keskin bir soğuk var.Kuzey doğudan esen rüzgar, gözalabildiğince uzaktan beyaz köpüklü dalgaları getiriyor, bu dalgalar deniz yüzeyini süslüyor. Okyanus enerji dolu, bu enerji bana da geçiyor. Binaya girdigimde, yan kapı rüzgarla açılıp, hızla kapandı.Arka oda çok hareketli, yeni avlanmış balıklarla dolu her yer; morina,dil balığu ve kalkan balıkları hazırlanmış fileto edilmeyi bekliyor. Bir şeye basmamak icin, ayak ucunda yürüyerek, bana bakan balık gözleri arasından geçerek ceketimi astım,hemen ön tarafa geçip beklemekte olan müşterilerin yanına gittim.




İki adam büyülenmişcesine istakoz havuzuna bakıyordu onlara “Yardim edebilir miyim?”dedim.
Birisi “Acaba havuzun içinde ölü bir istakoz mu var?” dedi; eğilip baktım; iki pound ağırlığında bir istakoz bir köşede yalnız ve tamamen hareketsiz duruyordu. Yakından inceleyince çok hafif bir hareket gördüm.Kabuğu üzerinden çıkıyor gibiydi.  Dükkan sahibi kayıtsızca, “kabuk değistiriyor,bu kabuğu atacak daha çok büyüyecek,” dedi.

Ben hala bakarken, “Şaşılacak şey” diye fısıldadım.Herzaman değişime ve büyümeye şahitlik edemeyeceğimizi düşündüm.Istakozun önsezilerine saygı duydum, kabuksuz ve savunmasız kaldığı sırada saklanıyordu, tekrar sert ve dirençli oluncaya kadar orada kalacaktı.
Suyla oynamak, suyun sesini, şapırtılarını duymak; bu sıradan işi,  duyulara hitap eden bir iş haline getiriyordu. Su eğlencesi gibiydi. Her gün burada olmak, benim içimdeki ruhsal susuzluğu gideriyordu, çalışma rutini, beni  depresyondan kurtarıyor, tekrar canlandırıyordu.

Üç haftadır çalışıyorum ama hala yenilik hissi var. Nerede çalıştığımı söylediğimde, insanlar şaşırıyor,kaşlarını kaldırıyor.Bende onlarin bu tepkisiyle eğleniyorum. “Nerede çalışıyorsun?” Bir komşu hayretle soruyor.Balıkçılığı, erkek işi zannediyor.Kendimi ispat etmekten memnunum-kovalarca istakoz toplayıp, tartıyorum,istiridye ve diğer kabukluları, kabuğundan çıkarıp, balık çorbası için hazırlıyorum-bu arada, arka odada çalışan adamlar da komşum gibi beni yukarıdan aşağıya inceleyerek “nereden çıktı bu kadın”diyorlar.

Kimsenin bilmediği ve benim de unutmus olduğum birşey var; o da burası senelerdir beni çeken bir yer. Deniz kıyısındaki bu harap bina, senelerdir değişmeyen haliyle bana huzur veriyor. Geçmis senelerde, balıkçı eşlerinin, burada istiridyeleri kabuklarindan çıkarışlarını, oltalara yem takışlarını ve ağları yamayışlarını cok seyretmistim. Ama kendimi buna benzer bir iste çalışırken hiç hayal etmemiştim. Eskisine tamamen zıt bir insan haline gelmek, ufkumu açıyor.
Ama işin kıyafet zorunluluğu gibi kötü yanları da var-kot veya haki pantalon, beli içine sokulması gereken, lacivert üst. Benim hiç doğru dürüst bir belim olmamıştır,onun icin hep büyükce süveterleri pantolonun üzerine çıkarırım. Bir de üzerine sarı plastik önlük takıyoruz, bu görüntüyü kurtarıyor. Bir de sinirleri bozuk bir kasa var. Yanlış tuşa bastığımda ötüyor, ne yazık ki gün içinde bir çok defa yanlış yapıyorum. Bu ses, dükkan sahibinin karısını harekete geçiriyor, aptallığıma uflayarak yanıma gelip hatamı düzeltiyor. Bu arada müşteriler, sabırsızca beklerken bizi seyrediyor.Ondan sonra,  öğrencilik günlerimdeki gibi  mahçup oluyorum;  işlemlere yeniden başlıyorum. O zamanlar da üstesinden kalkamayacağım işlere girer  başarısız olurdum.

Ne zaman öğrenecektim bu işi? Gene moralimi bozmuyordum.Güvensizligimi, daha hevesli olmaya çalışarak örtüyordum ama kızarmış yanaklarım, terleyen yüzüm, utandığımı  gösteriyordu.
Kendimi de, işi de, çok ciddiye almak istemiyordum ama ödenmesi gereken, elektrik, su ve diğer faturalar vardı.Ben mükemmelciyim ve insanları memnun etmeye alışığım ama şimdi coğunlukla insanlari hayal kırıklığına uğrattığımı düşünüyorum. Gururum ve ihtiyac duydugum para, işi bırakmama engel oluyor.Yetersizliğimi örtmek için işe erken gelip ,geç ayrılıyorum ve bir saat kadar bu fazladan çalışmamın karşılığı olan ücreti talep etmiyorum. Niye hep ben böyle hissediyorum,biri beni işe alınca sanki bana bir iyilik yapmiışlar gibi oluyor? Halbuki ben onlar için çalışıyorum.Ne kadar çabuk çocuklaşıyorum ,beni övsünler, yaptığım işi beğensinler istiyorum. Babam bana çok hassas olduğumu söylerdi. Kim yanlış olduğunun söylenmesini ister? Kim eleştirilmek ister?
Ben, hep çok parlak olan ağabeyim gibi olmak isterdim. Lise sondayken bir Nisan günü,telefonun başında oturdu ve en iyi Ivy okullarından kendisine burs ve ödüller teklif eden kişilerin telefonlarına cevap verdi. Benim sıram geldiğinde, liderlik hocası endişeli anneme,  benim gibi başarısız öğrencilerin gidebileceği okulları anlatıyordu. O zamanki adıyla "Tamamlama Okulu _Finishing School" yani iki yıllık bir yüksekokula gönderiliyordum. Bu okullar alımlı aptal sarışınlar içindi, dünyaya açılmaları maksadıyla değil, evlilikle bir eve kapatılmaları için cilalanıp hazırlanmaları için. Ama bir sorun vardı; okul beni tamamlamadi. Aksine ruhumda ve kalbimde şimdi doldurmaya çalıştığım boşluklar bıraktı.

Bu işte esas eğitimi, benim egom görüyor. Bir emreden gibi olmaktansa başkalarına hizmet etmek alışkanlık gerektiriyor.Buralı zenginler, yüzüme bile bakmadan, emirler veriyorlar ya da işyeri sahibinin gelmesini istiyorlar,onun kendilerine özel muamele yapacağından eminler. Bu davranışları yüzünden ilk başta kendimi aşağılanmış hissettim. Ben de kıymetli bir insanım! Ben de onlar gibi dünyayı gezdim, tahsil gördüm,hatta bir kaç kitap bile yazdım. Aman ne düşündüklerinden bana ne. Ne zannettikleri önemli degil.Ben işime bakarım,bana soru sorduklarında konusurum,balıklarını keserim ve onlara hizmet etmekten hoşlanıyormuş gibi yaparım.  


Emile Nolde
                         
Patronun hanımı beni mutlu bir evliliği olan, sahilde bir kitap yazmak için vakit geçiren yarı  bohem biri zannediyor, hiç bozmuyorum. Bir bilse... Ama ne olduğu belirsiz bir durumda olan evliliğimden bahsetmeye,  hiç niyetim yok. Özellikle de, onlar böyle birbirine bağlı, tam bir çalışma beraberliği içinde aynı zamanda birbirine bağımlı bir çiftken. Hem de şimdi anlıyorum ki evli kadınlar, evli olmayanlara hiç güvenmiyorlar. Müsterilerin dertlerini dinlemediği zamanlarda benimle konuşuyor, çocuklardan ve kocalardan bahsediyoruz. Bu market belediye binasi gibi. Buraya sadece balık almaya gelmiyorlar; kendilerini kabul ettirmek istiyorlar, haberleri iletiyorlar. Kimin evlendiğinden, kimin öldüğünden hep haberimiz oluyor.

Aynı insanların yüzlerini göre göre,neredeyse gerçek hayatlarını tahmin edebiliyorum. Çok az miktarda morina alan sabit gelirli dullar,canı kılıç balığı istediği halde yayın balığı alan işçi sınıfından çocuklu kadınlar. Yem yapmak için balık kafası ve ıstakoz parçaları isteyenler de var, herhalde bir iki defa yenebilecek kadar balık çorbası yapmak istiyorlar. Bir de zengin kadınlar var, “Kapatma” diyorum ben onlara, okyanus manzaralı, büyük evlerde otururlar, balkonda hasır mobilyaları olur, her hafta taze çiçek gelir,"Neiman Marcus"tan alınmış pahalı kıyafetler giyerler, köpüklü banyo da yıkanırlar, 'bidet' kullanırlar, büyük samon fileler, ısmarlayıp kapıdan rüzgar gibi çıkarken”hesaba yaz” derler.

Bu bir ayrıcalıksa “kapatma”olma ayrıcalığım hiç olmadı. Bu manken gibi kadınların özenle cilt bakımı yaptırılmış yüzlerine bakarken merak ederim; ”Herşeye sahip olmak sizi mutlu ediyor mu? Yoksa mutsuz mu ediyor? özgür mü yapıyor?

Belim ağrıyor, ama daha temizlenmesi gereken bir sürü istakoz tankı var.Herhalde biraz kıskandım bunları. Yine de uymaları gereken bazı kurallar olduğundan eminim.Kocaları ve toplum tarafından konmuş olan bazı kurallar var.Bu hayata layık olmak lazım.Bu işi bırakmayı düşündüğüm her an, kendime bunun benim bağımsızlığım için olduğunu,eleştirilmenin  ve cahilliğimin üzerinden gelmeyi bana öğrettiğini ve zaman zaman sahip oldugum kibirle mücadele etmemi sağladığını kendime hatırlatıyorum. Böyle basit bir hayat yaşarken başkalarının sıkıcı bulabileceği, ufak tefek şeylerle mutlu oluyorum.
Bu akşam arkadaşlarla, beraber olacağım. Yalnız kalmak istemiyorum.Dükkanın arka bölümünde çalışanlardan biri, her akşam olduğu gibi bu akşam da “Bir bira ister misin? Dedi.
“Bira icmem, ama sarap olursa....”dedim.
Buz kutusunun kapağını açarak, bir şise şarap çıkardı ve “aslında şarap da var” dedi. Sevdiğim cins değil, ama bu akşamı burada geçirme daveti almak hoşuma gitti. Benim bir ihtiyacım veya bir istediğim olduğunu farzederek bana bir şey ikram eden veya davet eden birini geri çeviremem. Zaten benim de arkadaşlığa ihtiyacım var,burada biraz vakit geçirebilirim; hemen ceketimi bir kenara  atıp,ters çevrilmiş kovalardan birinin üzerine oturdum. Onlardan uzak durmama artık gerek yok. Burada, benim tek arkadaşım, aynı dükkanda beraber çalıştığım insanlar.

İddiasız şarap ta, yer yer ,biraz belden asagi şakalarla ve yorumlarla süslenmis sohbet kadar güzeldi. Gülüyorum, haftalardır gülmemiştim. Gülmek için arkadaş lazım, kendine gülüyorsan o baska! Hemen eve koşmam veya yapılması gereken başka bir iş için acele etmem gerekmiyor-burada oyalanmak çok iyi geldi bana. Eskiden hayatımı takvime göre yaşardım sorumluluklarım vardı, burada rahatım. Bu adamlar yıpranmışlar,aslında otuzlu yaşlardalar, ama kırk gösteriyorlar, birbirleriyle vakit geçirmekten hoşlanıyor ve dostluğa değer veriyorlar, ben de onlarla beraber olmanın, tadını çıkarıyorum.

Bir kadehi yuvarladım,ikincisine başladım. Ailemi,ve burada yaşadığım yalnız hayatı merak ediyorlar ama çok fazla da soramıyorlar. Balıkçılar yalnızlığa alışıktırlar. Sırlarını saklarlar, başkalarına da aynı ayrıcalığı tanımak isterler. Sanıyorum beni seviyorlar, hatta iyi bir iş yaptığım için beni takdir ediyorlar. Ben de bilinmeyeni görmeyi seviyorum,sahnenin arka tarafını bilinmeyen hayatları. Bu genç adamlarla, oturmak bana cocuklarımı hatırlattı, onları özlüyorum...Neler yapıyorlar acaba, keşke onlarla da böyle oturup konuşabilsek. Bu gençler, beni aralarına almanın beni ne kadar mutlu ettiğini bilmiyorlar.Ben de onlardan biri oldum, buranın bir parçası olduğumu hissediyorum.

Deniz Kenarında Bir Yıl isimli kitaptan
Çeviri Elif Mat



8 Haziran 2015 Pazartesi

Şafak Vakti



Kadın rüştünü kendi ispat etmelidir, Kendi özünde denge noktasını kendisi bulmalıdır
Anne Morrow Lindburg
Gift from the sea




Girdap



Işığı kovalıyor gibiyim. Sabah hava halen  karanlıkken, yola çıkıp, kızıl şafak manzarasını görmek için balıkçı rıhtımına gidiyorum. Bir gezegen, ötekine selam verirken orada olmak isteyen bunca insana şaşırıyorum. Suyla gökyüzünü ayıran önce pembe bir çizgi beliriyor, peşine keskin bir turunç rengi geliyor.Güneş insanlarin yüzünü aydınlatırken ben de termosumdan bir yudum kahve içip, serin sabah havasını içime çekiyorum.
Bu Cape Cod sabahları hep böyle olur; güneş cesur ve korkusuzca ortaya çıkar, hemen peşine bulutlar gelir.Önce parlak, mavi bir gökyüzü olur sonra, yumuşak, pembe bulutlar gelir. Lavanta rengine, sonra da griye döner.Öyle ki, ilk resim sanki birisi jaluzileri kapatmış gibi solgunlaşır, donuklaşır.




Şafağın çesit çesit renkleri sadece sekiz dakika sürdü, şimdi artık gökyüzü gri. Balıkçılar, böyle değişikliklere alışıklar.Yola çıkmadan önce, teknelerini hazırlarken, havadan gelen küçük işaretlere dikkat ediyorlar. Gökyüzü değişiyor ama deniz sakin, hiç olmazsa burada rıhtımda sakin. Korumalı kesimin dışı, açık deniz ve orası çok farklı. Yine de hergün, denize yani maceraya açılmak bu adamlar için bir mecburiyet. Hep tek başlarına karar veriyorlar. Kendileri ve geride bıraktıkları için, en iyisi ne olacaksa onu tahmin edebiliyorlar. Gökyüzü bulutluysa, bu onların kararını değiştirmiyor, gitmekten vazgeçmiyorlar yalnızca daha dikkatli oluyorlar, hiç bir seyin garanti olmadığını biliyorlar. Biz de günümüze böyle başlamalıyız.
Kocamla beraber, deniz kıyısında piknik yaptigimiz sıcak bir Ağustos gününü hatırladım. Bir kaç sene evvel bir öğleden sonra güneşin çok sıcak denizin çok davet edici olduğu bir gündü. Devamlı suya girip çıkıyorduk. Son girişimizde, iyice kıyıdan uzaklaştık. Girdapa kapildigimizi ve giderek birbirimizden ayrıldığımızı, önce farkedemedik. Beraber yüzmeye ne kadar çalıştıysak da ikimizin yolu ayrılmıştı; üstümüze giderek daha büyük dalgalar geliyordu ve kıyıya sağ salim varmanın, ancak bireysel çabalarımızla olacağını, birlikte yapamayacağımızı anlamıştık. Ya boğulacaktık, ya da bütün gücümüzle kıyıya varmaya çalışacaktık.
Sanki, aynı şey şimdi de geçerli. Birbirimizden ayrıldık ve yolumuzu bulmaktan baska bir çaremiz yok. Ya birlikte, ya da ayrı ayrı. Cankurtaran yok, sırtımız da oksijen tüpü de yok-ancak içsel kuvvetimiz ve azmimiz, bizi kurtaracak. Şimdi balıkçıları seyrediyorum, teknelerini , şamandıranın etrafından, dikkatlice manevra ettiriyorlar.  Sadece tekneleri limandan çıkarmak bile, bir maharet, hatta bir sanat. Denizin, açıklardan gelen çağrısına uyuyorlar. Bazıları yalnız, bazılarının tayfaları var. Hepsinin, seneler içinde gelişmiş yetenekleri var ve ihtiyaç anında bu yeteneklerini  en iyi şekilde kullanmalarının yolu, birbirleriyle uyum icinde çalışmak olacak.
Ancak bu yolla, büyük bir parti av yakalayabilirler. Bu aynı zamanda başarılı bir hayat yaşamanın yoludur.
Keşke, kocamla ben de, daha uyumlu olabilseydik! Başından beri, ben hep daha çok paylaşımcı olmayı istedim. Barış Gönüllüleri için, Afrika da çalıştığımız yıllarda, herşey için birbirimize muhtaçtık ve bu da ilişkimiz için iyi oldu. Oğlumuz da karısıyla beraber bisiklet turlarına katılırken, yaşıtlarından çok daha sağlam bir ilişki kurdu eşiyle. Ama çoğu kişi evliliğe baslarken, kendini yarım hissediyor ve eşi tarafından tamamlanmayi bekliyor.Klisede gelini bekleyen damadın, bütün cevapları bildigini zannediyoruz.
Bir kere tartışma esnasinda kocam bana 'Tatlim, bu iş yürümüyor” demisti. Bu sözlerin gerçekligi beni korkuttu, hemen inkar ettim ve evliliği düzeltmek için gayretlerimi iki katına çıkardım. O günlerde çocuklarım küçüktü ve bu evliliği yürütmem gerekiyordu- tek başına çocuklarla kalmayı düşünemezdim. İçimde, şüphelerim vardı. Bu şüpheleri, içimde tutmam gerekiyordu; böyle yetistirilmiştim. Bu ilişki konusunda takıntılıydım ve evliliğin nasıl olması gerektiği konusundaki illuzyonlarımı bırakmak istemiyordum. Herhalde, şimdi evliliğimin sona erdiğine değil de evlilik hakkındaki boş hayallerimin ölmesine  üzülüyorum.

Hava soğuk ve yağmurlu. Teknelerin çoğu limandan ayrıldı. Keske ben de onlarla beraber olsam ve bugün için bir amacım olsa. Hep bir arada olmaya ve planlara dahil edilmeye alışmış biri için yalnızlık kolay değil. Evlilikten çıkmak, yardıma ihtiyaci olan bir çocuğa sırt çevirmek kadar zor. Ne yaptığımı ve bundan sonra da ne yapmam gerektiğini anlamam bir aydan fazla zaman aldı.


Geçen akşam ki, telefon konuşmasını her hatırladığımda kendimi rahatlamış hissediyorum, hatta ayrıcalıklı yani etrafımda olup ta bu kadar zaman, herşeyi benim yapmamı bekleyen herkesten uzakta olmak ve şu anda herhangi bir görev veya zaman çizelgemin olmaması beni rahatlatıyor. Burada deniz kenarında durup ta hayal kurmak dalgaları, denizin kendini yenilemesini seyretmek en iyisi.
Şu anda, etrafımda insanlardan oluşmuş bir kolaj var, hepside çesitli arayışlar içindeler. Benim gibi şafağın doğuşunu seyretmeye gelmiş insanların hayatlarını merak ediyorum, benimkinden daha enteresan olduğunu düşünüyorum. Benim hayatimda eksik olan herseyin bu insanlarin hayatinda var olduğunu düşünüyorum-heyecanlı seks, şöminenin başında sıcak akşamlar, mükemmel işler, yetenekli çocuklar... Bu hayaller, önce beni eğlendirirken sonra karamsarlığa sürüklüyor ta ki arkadaşlarımla yaptığım özel sohbetleri hatırlayana kadar. Kendi hayatlarını, sırlarını anlatıyorlardı-istemedikleri halde eşleriyle birlikte olmak zorunda olanlar, ya da hiç seks hayat olmayanlar, aldatan eşlere tahammül etmek zorunda kalanlar veya sadece bıktıkları, sıkıcı biriyle yaşamak zorunda olan kadınlar.

Yine de su anda arabaya yaslanmış, bir battaniyeye ve birbirlerine sarılmış olarak aşk yaşayan, şu çifte  bakmak zor. Kendisi gibi harika olan eşi için vücudunu fit tutmak amacıyla koşan, şu kaslı koşucuya bakmak da öyle; şu Mercedesin icinde konuşmadan oturan ve birbirlerinin varlığıyla huzur içinde olan çiftte bakmak da öyle. Orta yaşlı bir çifti görüpte, dikkatim dağılana kadar, bir an için kıskançlık duyuyordum ve biri tarafından sarılmak ihtiyacındaydım.

Adam, karşıya bakıyordu, suratı taş gibiydi, elleri ceplerinde, kendi düşünceleriyle başbaşaydı. Kadın, aynı şekilde, yalnız ve yabancılaşmış olarak yüzünü kapişonunun altına saklayarak, kendi başına dolaşıyordu. Ben de kocamla beraber geçirdigimiz bir akşamı hatırladım. Bıkkın ruhlarımızı tazelemek için romantik bir otele gitmiştik. Harika bir yerde oturmuş  Pinot Noir içiyorduk. Kocam ışığı bana tuttu. Bana okuduklarım ve yaptığım araştırmalar hakkında sorular sorunca, gururum okşanmıştı. O sırada duygusal ve cinsel konularla ilgili araştırma yapıyordum. Erotizmin manası üzerine şiirsel konuşmalar yapmaya basladım. Bu delicesine bir yöntemdi. Zannediyordum ki ben böyle konuşursam o da bana uyar ve güzel bir aksam geçiririz. Ama tartışma çıktı. O da hayatından memnun değildi, benim kendi kafamın içinde hayallerle yasamamdan bıkmıştı. Ben sessizlestim, O da taş gibi oturmaya basladı. Aramıza bir perde indi.

Şimdi etrafımda, yalnız yürüyen, çoğunlukla da benim gibi orta yaşlı olan kadınlara bakarak huzur buluyorum. Artık başkalarının hayatlarında sıkışıp kalmış olmayan, yüklerinden kurtulmuş, yüzlerinden kararlılık okunan kadınlar.Uzun adımlarında, kendine güven ve öz saygı var, ilişkilerin hengamesinden kurtulmanın verdiği bir rahatlık belki de. Ben, kayıtsız bir eşle birlikte olmaktansa yalnız olmayı tercih ediyorum. Bundan daha az acı duyuyorum.

Yeniden yasamayı, yeniden kendimi onarmayı, öğrenirken suçluluk duymadan, bu ayrılığı daha ne kadar uzatabilirim diye merak ediyorum. Bir arkadaşım, hem de bir aksam yemek davetinde hiç kimsenin sürekli olarak aşık olamayacağını, bunu iddia eden yalan söyler demişti 'Ben beş- altı sene gerçekten mutlu oldum, tahammül edilebilir bir durumu on yıl yaşadım, biraz mutsuz olarak da dört. Ondan sonrası sadece az bir mutluluk' dedi. Kocası tam da yanında otururken, bu dürüstlükle anlatmasına hayran oldum ve ben de olmayan bir şeyi varmış gibi gösteremeyeceğimi anladım. Artık enerjimi böyle yapmaya harcayamazdım.
Beklenilen hayatı yasamayı bıraktığımızda değişiklik meydana geliyor, öyle değil mi? Evlilik hersey değildir. 
Evlilikte, mutluluğu beraberce inşa etmek lazımdır.Bir eş ne kadar mükemmel olursa olsun diğerini tümüyle mutlu edemez. Buna inanmak gülünç olur.Hemen aşık olmalıyım-başka bir adama değil şu an yasadığım hayata ve zaman içinde kendi kendime. Kararlarımı vermekte ve sonuçlarına katlanmakta özgürüm. Hayatta bir kere olsun duygusal olmamak, aksine sert ve duyarsız olmak özgürleştirdi beni. En azından öteki yarımı beslemeye imkan tanıdı. Özgürlüğümü ilan ettim ve bundan dolayı da huzurluyum. Geriye kalan tek sey suçluluk duymamak

Saat sekiz oldu, heryer kalabalıklaştı etrafımda hareket var. Şimdi gerçekleri görmem lazım; bir iş bulmam lazım, tasarruflarımı arttırmak ve daha önemlisi kafamı sağlam tutmak icin. En ufak bir maddi sorun için bile kocamdan yardım istemek mantıksız olur. Kendimi borçlu hissetmek istemiyorum.  Balıkçıda iş ilanı görünce, hemen tereddüt etmeden içeri girdim. İş yeri sahibi mermer bir tezgah üzerinde balık kesiyordu. Zil çalınca gözlüklerinin üzerinden bana baktı; iş için değil de, balık almak için geldiğimi  zannederek; 'Nasıl yardımcı olabilirim?' dedi. Arkada sarı muşamba önlükler giymiş, güçlü kuvvetli adamlar,buzun icine konmuş balık kasalarını taşıyorlardı. Hiç kadın yoktu. Benim gibiler için burada ne iş olabilir diye düşündüm.

“Bir işe...yani kapıya asmış olduğunuz iş ilanı için geldim” dedim.
Gülerek, ”Burada mı çalışmak istiyorsun?”dedi. Orta yaşlı, buraya ait olmayan bir kadın.Balıkçıların çalıştğı yerler tamamen buralılarla doluydu.
'Niye burada çalışmak istiyorsun? dedi.
'Rıhtımı seviyorum,  ben bir hikaye arayan bir yazarım', fazla da düşünmeden bunlar ağzımdan çıkıverdi.
Bıçağı elinden bıraktı, ellerini bir beze silerek, yanıma geldi; gözlüklerinin arkasindan beni süzerek, 'bu zor bir iştir,balık kasalarını taşıyacaksın, balıkları tartacaksın, ıstakoz tanklarının bakımını yapacaksın, müşterilerle ilgileneceksin.”
“Ben bu isi yapabilirim”diye yalan söyledim. 'Hem, nasıl olsa Noel de kapatıyorsunuz, o zamana kadar çalışırım. Sonra memnun kalmazsanız ayrılırım' dedim.

“Peki oldu o zaman, Yarın sabah işe baslayabilirsin.”

Böylelikle çalışma hayatım başladı. Şimdilik bir can simidi bulmustum.

Deniz Kenarında Bir Yıl isimli kitaptan

Çeviri Elif Mat

4 Haziran 2015 Perşembe

Pastırma Yazı

Pastırma Yazı,








Bugün denizin çekimine kapılıp, kıyıya gelip, yazın son hazlarını tatmak istediğim, günlerden biri ama bugun buraya geliş sebebim başka. Yanımda, plaj sandalyesi ve şemsiyesi yok ve ben birden kendimi buraya ait hissetmiyorum. Ben burada yanlış yere düşmüş bir insan gibiyim, hic törensiz, plajın uzak bir yerinde fok balıklarının arasına bırakılmıştım.

Buraya gelirken, ne ümit ettigimi bilmiyorum. Esasinda, böyle önyargılara zamanım yok benim. Hayatta ilk defa, dürtülerimle hareket ettim ve şimdi de sonuçlarına katlanmalıyım. Kendimi garip bir sekilde yalnız hissediyorum ve Josh’un burada olmasini arzu ediyorum. Acaba onunla bir macera mı yasamak istiyorum? Zannetmiyorum, ama beni gururlandıracak bir kıvılcım bekliyorum.
Burada olmaktan dolayi halime şükretmiyor değilim. Haşa! Burası dünyanın en sıra dışı plajı olmalı,dahası burayı kimse bilmiyor. Hep daha fazlasını istemek yerine bana verilmis olanlarla yetinmeyi, ne zaman öğreneceğim? Aşırı beklentilerim, hep sahip olduklarimi gölgeliyor.  Şu anda en az, kırk fok balığı bir yandan yüzerken, bir yandan da beni baştan asağıya süzüyorlar.Herhalde benim buradan kalkmamı bekliyorlar, çünkü burada güneşlenmeye kaldıkları yerden devam etmek istiyorlar. Kendimi  davetsiz misafir rolünde hiç bir zaman rahat hissetmediğim için buradan ayrılıp, adanın geri kalan kısmını keşfetmeye gidiyorum.  Annem, bana konaklamanın önemini iyi öğretmistir. Büyüme yıllarımda, çok taşınmıştık, bundan dolayı bencil olmayan bir davranış tarzı benimsemisimdir: Bana, “ yeni bir ortamda kendini kabul ettirmenin yolu, onlarin kurallarına göre oynamak, soru sormak ve katılımcı olmaktır”derdi. Ben de bu konuda ustalastım, çünkü, her zaman yeni yerlere taşındık ve yeni gelen hep ben olduğum için, kabul edilebilmek arzusuyla, hep kendimden verdim.

Sıcak olmaya başladı, iyice bunaldım yapış yapış oldum ıslak ve kumlu kot pantolonumu çıkarmalıyım. Kotumu, kuru çimen yığınının üzerine kurumaya bıraktım ve öğle yemeğimi çıkardım.   Fıstık ezmesini simitin üzerine sürerken, üzeri taze fasulye filizleriyle süslenmiş , hindili, avacadolu, kulüp sandwich canım istedi. Bak, gene sahip olduklarımla, mutlu olamıyorum. Tabii, daha iyi hazırlanmış olarak, gelebilirdim ama zaten çoğu zaman kıymetli zamanım, bir tecrübeyi yaşamak yerine ona hazırlanmakla geçiyor. İçinde yasadığım ana teslim olmayı öğrenmem gerekiyor ama bu teslim olmak kelimesi vazgeçmeyi ve yılmayı da ifade eder. Bana göre değil, ben çok plancıyım ve hayatımın büyük bölümünü, kendimden başkalarının ' show'unu sahneye koyan bir yönetmen gibi geçirdim. Onlar sahnedeyken, ben de sıranın bana gelmesini bekledim hep. Ama, bak gör şimdi, ne oldu! Herzamanki gibi kader kazandı! Artık evliliğimi, çocuklarımı ve geleceğimi, kontrol edemiyorum. Hiç bir sey, kesin degil.

Aslında, herşeyin benim kontrolümde olmadığını itiraf etmenin de rahatlatıcı bir yanı var. Her zaman haklı olmaya çalışmak ve iyi bir kız olmak kolay değil. Insanız, zaman zaman, hata yapabiliriz; bu defa tamamen hatalıyım, demenin de insani teselli eden bir tarafı var. Son defa sürat yaptigim icin yakalandığım ve ceza aldığım zamani hatırladım. Arkamda, ışıkları dönen polis arabasını görünce, sanki kalbim duracak gibi olmuştu .Hemen, ayağımı gazdan çekmiştim, hız yaptığımı kabul etmek istemiyordum, sanki beni değilde, baskasını durdurmak istiyormus, gibi üzerime alınmadım Ama bir de sirenler çalmaya baslayinca, kabul etmek zorunda kaldim ve bu gösteriyi biraktim. Yakalanmıştım; bu durumda vazgeçmek en kolayıydı.

Belki de, kontrole çok meraklı olmamın  gerçek sebebi, “ben kontrol etmezsem, bu aile mahvolur” düşüncesiydi. Bana, herkes, kuvvetli sağlıklı, gücünü çabuk toparlayan biri olduğumu söyler; bu güzel tanımlamaları, şimdi mahvediyorum. Ama bu kontrol meraklısı olmanın, insana getirdigi yükün büyüklüğünü anladım. Çünkü, kontrol eden, işin büyük kısmını yapmak zorundaydı! İşin garip tarafı, benim kocam, bu özelliğimi beğenerek benden etkilenmisti. Evliligimizin yirmi beşinci yılında, bana dedi ki: "Ben, sana bakacağımı hiç düşünmemiştim” ona, öylece bakakaldım: “Sen, hep kuvvetli ve kontrollüsün.”. O gunden sonra, bana kuvvetli denmesinden, herkesin arkasını toparlayacağımdan, emin olmalarından, hoşlanmadım.

Şu anda, devamlı konuşmayı bir yana bırakıp ta, sadece varolmaktan, zevk almalıyım. Denizin sesi, beni kendine çekiyor; bu sesteki müziği dinleyerek, yavaş, yavaş, dolaşmaya başladım. Ayağımın altında, yeni filizlenen  çimene, basmamaya özen gösteriyorum. Bu bitkinin kökleri, bu sahil boyunca kilometrelerce uzuyor ve herşeyi bir arada tutuyor. Bu kum çimeni, hayranlık uyandıracak kadar kendi kendine yeterliydi.

Böyle, uzak bir sahilde ailece pikniğe gittigimiz bir günü hatırladım.Bütün günü beraber geçirmek için yanımızda, bebeklerimizi, battaniyelerimizi. mangal ve yiyeceklerimizi getirmiştik.O zaman sadece büyük oğlumuz vardı. O da amcaları ve kuzenleriyle birlikte kumdan kaleler yapmakla mesguldü. Biz de kocamla beraber birlikte olmak için gözlerden uzakta, bu çimenlerin üzerine gittik.  Bu tehlikeli yaramazlık, bize unutulmaz bir haz yaşatti. Bunu söylemek hüzünlü ama bu tek bir andı. Doğum kontrol hapından önce ergenliğe erişmem nedeniyle, her zaman dikkatli ve biraz soğuk oldum.Hiç bir zaman özgür ve azgın olamadım.


Evlenmeden önce, bir çeşit seks Rus Ruleti oynardık. Her şeyi yapardık ama tam olarak birlikte olmazdık.Bu durum bana erkeği memnun etmenin bütün inceliklerini  öğretti, onun zevkini izlerken heyecanlanırdım ve benim mükafatım bunda payımın olduğunu bilmek olurdu. Bu çeşit, güvenli seks veya yarım seks benim masumiyetimi korudu ama hiç bir zaman tatmin olamadım.Düğün gecesi de istediğim gibi davranmak mümkün olmadı. Daha evvelce yasak olan şeyi, simdi bir papaz müsade etti diye birdenbire kendimi bırakamazdım.Bir kısır döngü içinde kaldım, bu da bana kocam tarafından soğuk denmesine sebeb oldu.

Ilık beyaz kumların üzerinde simdi daha hızlı yürüyorum, ayaklarımın bile uyarılmayı istediğini farkettim. Bütün ada, güneşleniyor,ben de bu sıcaktan memnunum.Bu yalnızlık benim icin önemli, ama şu anda bir hevesli aşığımın olmasını isterdim. Onun yerine, deniz var, dalgalari kabarmis, su kristalleri bir fiskiye  gibi havaya saçılıyor beni oynamaya davet ediyor.

Koyu renk bulutlar, güneşi gölgeledi, titremeye başladım, kendi kendimi sardim. Suya doğru koşuyorum ,atlamayacaktım ama sonunda atladım, ilk şoku gecirdikten sonra, aslında suyun dışarıdan daha sıcak olduğunu anladım ve güneş tekrar ısıtıncaya kadar suyun içinde kalmaya karar verdim.Yalnız, bunlar büyük dalga, burada kendimi suyun akıntısına bırakamam. Derindeki, akıntıya kapılmamak için, kararlılıkla hareket etmeliyim. “Sakın, biri seni kıyıdan izlemeden, yüzme” bizde, kural buydu.Diğer bütün kurallar gibi şimdi, bunu da yıkıyorum.Yumuşak bir dalga aniden yükseldi ve başımın üzerinden geçti.Önsezilerimle, hemen daldım ve öbür tarafından çıktım. Buna, senelerden beri cesaret edememiştim.Gerçekte, denize dalma konusunda uzun süre bir korku yaşamistim. Niye yaşlandıkça daha dikkatli oluyorum? Tersine olmasi gerekmez mi? Acaba, bu başarısızlıkla ilgili bir sey mi?

Kazançlarımı unutmaya ve başarısızlıklarımı hatırlamaya, daha çok meyilliyim. Yetişkin oluncaya kadar, başarısızlıklar kümelendi, benim özgüvenimi berbat etti ve bunun sonucu olarak da risk almamaya başladım.

Ama deli gibi oğullarımın aldığı riskleri, seyrettim. Birisi, ülkeyi bisikletle baştan başa bir kac defa turladı,diğeri de stand-up komedyeni oldu. Sık sık baslarına gelse de yenilgiden korkmuyorlar. Ben de o yaşlarda aynen öyleydim. Universitede drama okuluna yazılan tek öğrenci ben oldum; Afrika’ nın vahşi bölgelerinde çalıştım; fazla daktilo bilmeden elçinin hanımı için sekreterlik yaptım; daha önce hiç yayınlanmış, yazım olmadığı halde editörün odasına kadar girip, ona magazin hikayemi sattim. Kendimi uzunca bir müddet yenilmez olarak görüyordum ama sonra risk almayı bıraktım.Etrafa uyum gösterme alışkanlığı ruhumda bir kanser gibi büyürken, kendi öz benliğime olan inancım anlaşılmaz bir şekilde, zaman içinde erozyona ugradı, öyle ki, sahip olduğum olgunluk derecesi artık elimden kaydı gitti.

Zannederim bunu Picasso soylemisti, hayatının ilk yarısını, yetişkin olmak icin geçirmiş, sonraki yarısını da yeniden çocuk olmak icin. Acaba, bunun için mi, son bir kaç yazı kocaman gözlü çocuklara bakarak geçiriyorum? Plajda bir cocuğa annesi durmaksizin”Victoria şöyle yap...Victoria böyle yap.” Diyordu Victoria bunlarin hiç birine aldırmıyor, kendi dünyasına dalmış istediği gibi yiyor içiyor, uykusunu uyuyor ve ailesiyle beraber oluyordu. Bu çocuğa, tamamen büyülenmiş gibi baktım. Hayır o kendi dünyasındaydı-beline kadar çıplak, her tarafı kum ve içinde, kurallara aldırmadan istediğini yapıyordu-mutluluğun ta kendisi.


Ben de burada, o mutluluğu tadıyorum. Çocuklarımın beni görmelerini isterdim.alkışlarlardı şüphesiz,çünkü inanıyorum ki bütün çocuklar anne-babalarını mutlu,dertsiz, tasasiz ve eğlenirken görmek isterler.Bir keresinde Emerson ‘un bir sözünü bana okudular, bunun benim icin söylenmiş olduğunu söyleyerek gururumu okşadılar: “Basarılı insanlar iyi yaşarlar, çok gülerler ve çok severler.Baskalarının en iyi taraflarını görmeye çalışır kendilerinden de en iyisini başkalarına vermeye çalışırken, dünyayı geldiklerinden daha iyi bir halde bırakırlar; böylece bir boşluğu doldurur ve yapmaları gereken görevleri yerine getirirler.” Sanki çocuklar oradaymış, kıyıdan beni seyrediyorlarmış gibi bağırdım ve bir mikdar tuzlu su yuttum.

O sırada genizden gelen bir ses, hırıltılar duydum ve dibe daldım  daha derine doğru yüzdüm. Fok baliklari gelmisti; bir, iki tane değil, bir sürü. Acaba adanın öbür tarafından beni mi takip ettiler? Bana artık güveniyorlar demek ki. Herneyse, bende de kısa bir süreliğine de olsa kendime güven oluşmasına sebep oldular. Beni mıknatıs gibi kendilerine çekiyorlar; ben de biraz daha ileriye yüzmeye cesaret edebildim; onlara yakınlaştım.Beni büyülediler,ben de onları taklit etmeye başladım, dalıp çıkmalara, kabaran dalgayla beraber dönmelere basladım.Sonra suyun üzerinde rahatca kendini bıraktım. Fok balıklarıyla, ben zamanı durdurmus gibiyiz. Birdenbire kırılan kocaman bir dalga beni içine aldı, taa kumsala kadar sürükledi,. Bu esnada, kalçalarım kum taneciklerine sürterek yandı. Gülerek kıyıya vurdum, gülerek ve yalnız...Kıyıda, kanatlarını genişce açmis, bir kartal gibi,kollarimi bacaklarımı açarak yattım;geniş gökyüzünü seyrettim, aptalca ama çok zevkliydi. Of, bugüne kadar pek çok günüm sıkıcı geçmişti ve bana ait pek çok özellik,yetenek, hiç kullanılmadan boşa gitmisti. Belki, bir sonraki hayatıma, bir fok baligi olarak gelir de bana ait olan herşeyi her tarafımı gerektiği gibi kullanırım. Belki de bu hayat için daha çok geç değildir!

Ama şimdi fok balıkları gibi kalın bir derim olsun isterdim.Hava sogudu; hemen havlumu ve süveterimi almaya koştum, kumda kuytu bir yere oturdum sarındım ve fok balıklarını ve yaptıkları maskaralıkları seyrettim . Onlar, sanki beni elimden tutup da çocukluğuma geri götürdüler, zaman algımı değiştirdiler ve benimle vücut diliyle konuştular.İki tanesi neşeyle oynarken, biri dalıp, büyük bir balık yakalayıp zevkle yedi. Oyun oynama konusunda ustalar, o mükemmel, zarif dalışlarını yapmadan önce bana dönüp bakıyorlar, sanki “Bu iş böyle yapılır”der gibiler.

Tabiatın sesine daldım gittim- martılar ötüyor, fok balıkları burnunu çekiyor, dalgalar daha büyüyerek kıyının daha içine kadar gelip çarpıyor. Bugun dolunay var, deniz her zamankinden daha yüksek olmalı. Belki kıyının bu kesimi tamamen sular altında kalacak. Bu ıssız adada kalacak mıyım acaba? Sinirlerimi yatıştırdım, suların yükselmesi gelip geçici bir andır; biraz sonra sular çekilmeye başlar ve etkisi azalır, bunu biliyordum. Benim, şu anki durumum da böyleydi, ben de şu anda, eski hayatımla, geleceğim arasında bir noktadayim. Bu anı, düşünmeye çalışarak, daha yüksek bir yere doğru aceleyle kostum.

Fokların bu kocaman, tüylü vucutlarını,  güzel bir alet gibi kullanmalarına imrendim. Niye ben kendi vücudumda kendimi rahat hissetmiyorum? Belki de şisman olduğum için, toplum sadece zayıfları alkışlıyor. Insanin vücuduyla gurur duyması gerekirken, utanç  duyması ne kadar kötü.

Dokuz- on yaslarinda, sismanlamaya basladigimda, vucudumdan da hoslanmamaya basladim. Annem güzel yemekleri ve atıştırmalıkları, benden saklamaya ve porsiyonlarımı denetlemeye başladı.
 Çarsiya gittigimizde, benim dış görünüşümden utanmaya başladığını anladım. Parlak, mavi bir kışlık palto istedigimde “Devetüyü, kruvaze bir palto sana daha çok yakışır” demişti.


Ellili yıllarda, anneler, evlendirme yaşına gelene kadar, kızlarını mükemmel hale getirilmesi gereken, bir ürün gibi görüyorlardı. Vücudumdan ümidi kesince, küçük flört oyunlarında ustalaştım, daha cazip hale gelmek icin, alcak gönüllü davranmaya çalışıyordum.


En yakın arkadaşım, bana düğün günü kendisini kesimhaneye gönderilen- Amerikan Tarim Bakanlığından sertifikali- bir inek gibi hissettigini söylemişti. Doktor ve dişci muayenesinden geçtikten sonra, değerli bir hayvan gibi damat'a teslim edilmisti.

Kadınların, kendi vucutlarıyla ilgili değer yargıları çok değişmedi. Hastalık derecesinde zayıflayanlar çok. Aç kalarak yaşamak moda! Ne gereğinden  fazla zengin olabilirsiniz; ne de gereğinden fazla zayıf. Anneler, hem kızlarını hem de kendilerini zayıf ve güzel olmaya zorluyorlar; kendileri çok yaşlanana kadar sürüyor bu çaba. Şu, önümdeki fok balıkları kadar kimse gerçek ve özgür değil. Ne yazık! Bu güzel hayvanların, beni en çok etkileyen özellikleri, savunmasız olmaları ve kendilerini hiç bir sınırlamaya tabii tutmadan yasamaları. Ev kadını olmak ta bir anlamda, kadının evcilleştirilmesi, kadını böyle doğal olmayan bir biçimde yaşamaya zorlamış oluyor. Bütün altmışlarda ve yetmişlerde ben hevesle evcilik oynadım; evli bir kadin olmak ve annelik çok saygı değer bir görevdi.Ekmeğimi kendim yaptım; sağlıklı yemekler hazırladım, hatırda kalacak güzel partiler organize ettim, mükemmel bir ev kadınıydım. Hatta onun arabasının geldiğini duyunca, telefonda konuşuyorsam hemen kapatıp onu güzelce  karşılamaya koşuyordum. Eğer mutluysa ben de mutlu oluyordum, değilse onu neşelendirmeye çalışıyordum.

Böyle davranmamı, benden kimse istemiyordu.O zamanki beklentiler böyleydi, bir kadin önce ilişkisine sonra kendisine önem vermeliydi. Ters yapıyorduk-şimdi anlıyorum ki -önce kendimize bakmalıyız. Eğer Cape'e kacmam biraz narsistik bir şeyse bu düşünceyi kafamdan hemen uzaklaştırmalıyım.

Şimdi benim ilk önceliğim gömülü kalmış özelliklerimi tekrar ortaya çıkarmak olmalı. Yani eğlenmek,kendini bırakmak,kırılgan olmak, kendimle barışık olmak ve önsezilerimi kullanmak gibi özelliklerim. Sanki ortada puzzle parçaları var ve bir çoğunu bir araya getirip, yeniden bir bütün olmam gerekiyor.
Beklenmedik bir misafir gibi, bir dalga gelip, ayaklarimi yıkadı. Neredeyse, beni yutacaktı, hemen, plaj çantamı kurtarıp, geriye çekildim. Çimenlerin üzerine geçip, bütün duyularımla, burayi içime çektim.
Okyanusun dalgalarını geride bırakarak adanın diğer tarafına, bu maceranın başladığı yere doğru kararlılıkla yürümeye basladim. Hayatıma gelen, mutluluğu görüyorum.
Josh, sular yükselince dönmeye söz vermişti; gün akşam olduğunda, güneş batarken, gökyüzü, portakal, pembe, mor tonlarında renklendiği sırada, söz verdiği gibi,  küçük teknesi, burundan döndü. Hemen, kotumu giyip, ona el salladım. Suda zorlukla yürüyerek, baş aşağıya tekneye kendimi atabildim.. Tekne, istiridye çuvallarıyla doluydu. Josh için verimli bir gündü, benim için de öyle.
Biz adadan ayrılırken, fok balıkları da kafalarını kaldırıp, bizi uğurladılar. Bazıları kıyıdan suya doğru kayarak, bize doğru yüzmeğe başladılar. Teknenin dümen suyunda oynuyorlardı. Biz,kasabaya yaklaştığımızda, bizi takip etmeyi bıraktılar. Benimle, son kez gözgöze geldikten sonra dalıp, uzaklaştılar.
“Eee, istedigin gibi bir gün oldu mu?” 

Ne diyeceğimi şasırdım. Onun gibi çalışkan, iş bitirici bir adama bütün günü fok balıklarıyla beraber yüzerek geçirdiğimi nasıl açıklayacaktım? Josh da hayatımdaki insanların yarısı gibi benim aklımı kaçırdığımı düşünebilirdi. Kolay bir cevap buldum.”Ne harika bir yer.”dedim.” Senelerce buraya yaz tatili icin gelmiştik, ama bu adaya hic gelmemiştim.”

Gülümseyerek, başını salladı, ben de sessizce bir köşeye büzüştüm. O anda bir melankoli dalgası geldi çünkü böyle bir günü bir daha hiç yasayamazdım. Özel bir gündü. Bastırdığım pek çok arzum, ortaya çıkmıştı. Bununla beraber, gelecek için de ümit yeşermisti.Bu arzuyu devam ettirebileceğimi umuyorum.  Hayatın çeşitli dönemeçlerinde, yol gösterici olarak çeşitli kitaplardan ve konuşmacılardan yararlanmıştım, ama ilk kez bir grup hayvandan yararlanıyordum.
Çok kısa bir sürede, Josh, motoru durdurdu ve limandaki yerine tekneyi yerleştirdi.Ben esyalarımı toparlayıp, rıhtıma çıkarken o da istiridye çuvallarını çıkarıyordu. Bana da bir sepet verdi:”Aksama kadar acıkmışsındır” dedi.
“Aaa, çok severim, ama, zaten bugün benim icin çok sey yaptın, teşekkür ederim.”
“Afiyet olsun, benim için bir zevk.”
Ondan ayrilip,yürürken istiridyeleri hayal ederek, ağzım sulandı ama bunları nasıl açacağımı bilemiyorum, bunu hep kocam yapardı. Bu geçmişte kaldı, şu ana dönmeliyim.

Şu anda, tekrar araba kullanarak, kendimi bu şehrin içerisinde onun  bir parçası hissetmek, şok etkisi yarattı. Evim, çam ormanlarının içinde,kıyıdan içeriye doğru giden dar, kumlu bir yolun sonunda.Kalabalıktan uzak, bu sakin eve gitmekle, kendimi şanslı hissediyorum.
Evim, kirişli tavanları, deniz kokan yıllanmis tahtaları, elektrik yerine çoğunlukla kullandığım gaz lambalarıyla ana rahmi gibi kavrayıcı, sıcacık... Islanmış kıyafetlerimi çıkarıp banyoya attım ve üzerime eşofmanımı giydim. Dolaptan bir şişe şarap çıkardım. Aile resmimizdeki, elli yaşındaki kadına bakmayı bıraktım. Onu şimdi kasılmış çenesi, zorlama gülümsemesi,düşen gözkapakları ve sarıdan çok grileşmiş saçlarıyla zor tanıyorum. Derler ki, senelerce makyajın altında gizlenmiş olan, acılardan, öfkelerden etkilenmiş olan yüzümüzle, kırkından sonra karşılaşırız. Bu o kadar senenin yasanmişlığıyla hakkettiğimiz yüzümüzdür,gerçek yüzümüz.Bu yüz, şu anda kim oldugumuz kadar geçmişte kim olduğumuzu da gösterir,çeşitliliklerin kalediskopu gibidir. Herneyse, bugün kendimi bırakabilirim ve bundan sonra kim olacağımı sevmeye başlayabilirim.

Şarabı açıp, bir kadeh aldım. Pencere kenarına oturup Ay ışığındaki geceye bakmaya başladim. Bu günkü tecrübem bana hiç beklemediğimiz bir şeye, birden nasıl da kendimizi kaptırabileceğimizi, ve bunun moral yükseltici etkisini gösterdi. Ben herzaman, programlı bir kadındım ve can sıkıntısına hiç tahammülüm yoktu! Kadehimi, geleceğe kaldırdığım sırada telefonum çaldi. Buranın numarasını bilen çok az kişi var. Önce bırakayım, çalsın dedim ama merakım galip geldi.Hemen koşup açtım.
Kocamdı telefondaki:”Merhaba,benim”dedi. Düşük ses tonu, moralimi bozdu.Ben de “merhaba “ dedim.Daha önceki pek çok görüşmemizden öğrendiğim bir şey vardi; o da önce iyice dinlemek, sonra konuşmakti. Ayrılığımız daha gerçek olmaya başlamıştı, bu yüzden o da pek dostca konuşmuyordu artık daha çok iş konuşması gibi oluyordu konusmalarımız. Sesinin tonu beni rahatsız ediyordu.

“Nasılsın? Dedi, zararsız ama yüklü bir soru. 'iyiyim' dersem ve o da iyi değilse bana hayatı cehennem eder.Mutsuz insanlar baskalarının mutluluğunu duymaktan hoslanmıyorlar. Günümü anlatma isteğimi bastırmaya çalışarak, en az bilgiyi vermeyi tercih ettim; önce onun ne konusmak istedigini duymak istiyordum.
Duyarsız bir şekilde ‘ev satıldı’dedi. “Vay, dedim,simdi ikimize ait dönebilecegimiz bir ev yoktu artik.İkimizin de ayrı ayrı evleri vardı.
“Şimdi biraz fazladan paramiz var, çok güzel bir yer tutarım, sen de gelir taşınırsın” dedi.
Duymamazlığa geldim.Taşınmak istemedigimi anlamıyor, gene de bir eş olarak, bir şey söylemek ihtiyacını hissettim. “Belki bir hafta sonu ziyarete gelebilirim” dedim, söz veriyormuş gibi olmak istemeyerek.
Israr etmedi, ‘herneyse”dedi. Ayrılırken herhangi bir plan yapmamıştık, o da bir kaç hafta sonra aklımı başıma toplayıp geri döneceğimi zannetti. Ama ben yalnızlığa, her geçen gün daha çok alışıyorum. Özellikle, bugünkü gibi bir günden sonra, sadece sevmek değil bunun değerini de daha iyi anladım.

Beni, söylediklerinden çok söylemedikleri, sinirlendiriyor. Ben hep boslukları doldururum , şimdi de büyük bir hata yaptim ve fok balıklarından söz etmeye basladım.
Ters bir sekilde; 'Fok Balığı mı? Nerede?' dedi.
“Monomoy’da”
“Kim götürdü seni oraya?”
“Bir balıkçı arkadaş”
“Nasıl tanıştın onunla?”
Konuşmayı kurtarmak için ne kadar uğraştıysam da olmadı ve havamız değisti, bir kere.Şimdi kendimi suçlu gibi hissetmeye basladım, günümu savunuyordum, gereğinden fazla açıklama yapmıştım. Garip bir şekilde kendimi ona borçlu hissediyordum.
O da özgür olmak icin herşeyi yapmak istedigini kabul etti ama 'birinin gerçekci olması gerekiyor”dedi. Biraz daha konuşmak isteğimi bastırdım, artık moralim bozulmuştu.Gercekten harika bir gün yaşamıştım, yalnızken çok rahattım, şimdi bu bozuldu. Ben,  artik harika bir duyguyu, başkalarının bozmasına müsaade etmemeliyim ama bunu kaç kez yaptım geçmiste.Telefonu kapattığımda, zor nefes alıyordum. Sonra, niye burada oldugumu hatırladım. Gittim, gene pencerenin yanındaki yerime oturdum ve Ay'la konusmaya basladim…



'Deniz Kernarında Bir Yıl' isimli kitaptan.
Çeviren Elif Mat





3 Haziran 2015 Çarşamba

Acaba Bütün Suç Sezar'da mı?




Acaba Bütün Suç Sezar'da mı?




Sezar'in kendini ömür boyu diktatör ilan etmesi üzerine Cassius soruyor;

 "Acaba butun suç Sezar'da mi?"

 Ortada bu kadar koyun olmasa o kurt olabilir miydi?

Ortada bu kadar avlanacak geyik olmasa acaba Sezar bu kadar aslan kesilebilir miydi?

O kendi çıkarı için bir yangın  bir firtına çıkarmak istedi yani ünü şöhreti yayılsın istedi.
Bunu yapmak için gerekli malzeme Roma da çoktu.

 Belki köleler işsiz güçsüzler daha kolay kanabilir, bu güç gösterisi karşısında susabilir,
Ama güçlü kuvvetli biri veya silahlı biri neden korksun?

 Cassius silahlıdır ve  Sezar'in yaptigi askeri darbeye karsılık  özgürlükleri ve Cumhuriyeti korumak istemektedir. Dahası Brütüs'ü de ikna edip bu tertibi beraber yapmayı planlar çünkü Brütüs halk tarafından saygı gören doğru iş yapacağına inanılan biridir.O plana dahil olursa halk daha iyi ikna edilecektir.

Peki bu silahli darbe Roma'ya ne getiriyor?
Daha fazla karışıklık ve Cumhuriyet devrinin tamamen kapanıp,
 Imparatorluk devrinin açılması.
Yani daha fazla despotluk.
İlk imparator kim oluyor?
Kaderin cilvesi,
Sezar'ın yeğeni Octavius!

Bu oyun 1600 yıllarında yazılmış. Konusu olan Julius Caesar Milattan once yasamış
 ama her devirde siyasi güç mücadelesi olanca hızıyla devam ediyor.
Şiddet şiddeti doğuruyor.
 Insanlık ilerledikçe tiranları durdurmanın yolunun ilim irfan ve
meşru demokratik mücadele olduğu anlaşılıyor.





Niye Sezar tiran olsun?
Zavallı adam! O aslında kurt olmazdı
Ama baktı ki Romalilar koyun;
Aslan kesilmezdi
Ortada bu kadar avlanacak geyik olmasaydı.

El çabukluğuyla yangın çıkarmak isteyen için
ortada sap saman çok.

Düşünsene Roma  ne büyük bir çöplük!
Yakacak çok sey var; ortalığı aydınlatmak kolay
Sezar asağılık biri ama ne yapalım?

Nereye geldi mevzu?

Ben bu konuyu bir köleye anlatsam,
Ne cevap verecegi belli
Ama ben silahli biriyim;
Bana tehdit sökmez...